Sarkozy benadrukt morele rol van Frankrijk

De Franse presidentskandidaat Nicolas Sarkozy beloofde gisteren een nieuwe doctrine voor buitenlandse politiek. Vrijheid moet boven stabiliteit gaan.

Minder dan een jaar geleden waren de ideeën van Nicolas Sarkozy over de buitenlandse politiek een belangrijke reden voor de aanhangers van president Chirac om te twijfelen aan zijn geschiktheid voor het Elysée. Sarkozy toonde naar hun smaak wel erg veel bewondering voor de Verenigde Staten van George Bush. Zijn steun aan Israël werd opgevat als een verstoring van de Franse evenwichtspolitiek in het Midden-Oosten, die gedijde bij de goede banden van Chirac met de Arabische wereld.

Naarmate de Franse presidentsverkiezingen in april en mei dichterbij komen, doet Sarkozy meer moeite om zijn reputatie te veranderen. Begin dit jaar prees hij Chirac omstandig voor zijn verzet tegen de oorlog in Irak in 2003. Dat moment wordt door veel Fransen gevierd als bewijs van de nationale onafhankelijkheid tegenover de VS.

Sarkozy riep gisteren de nationale en internationale pers bijeen in een hotel in Parijs om zijn ideeën over internationale politiek uiteen te zetten – volgens hem een „plicht” voor elke presidentskandidaat. Weer begon hij met een eerbetoon aan Jacques Chirac, die naar verwachting volgende week zijn afscheid aankondigt. Hij noemde behalve Irak dit keer ook zijn optreden in Bosnië en Kosovo en zijn opstelling ten aanzien van klimaatverandering.

Maar dit keer bleek de lof een aanloop naar een belofte – van verandering. Sarkozy kondigde in een adem een nieuwe doctrine voor buitenlandse politiek aan, en wat hij noemde een „meer doctrinaire benadering”. Als de huidige minister van Binnenlandse Zaken op 6 mei tot president gekozen wordt, gaat het dienen van het nationale belang voortaan gepaard met een nadrukkelijker morele Franse rol in de wereld, zo maakte hij duidelijk. Het bevorderen van mensenrechten komt voorop te staan, en stabiliteit mag geen doel op zich meer zijn: het gaat volgens Sarkozy om vrijheid, want die schept welvaart. „Ik wil eerlijk zijn, krachtig, maar vooral rechtvaardig.”

De morele inspiratie kwam het scherpst tot uiting in waarschuwingen aan Rusland en China over schending van mensenrechten. In Rusland is volgens Sarkozy sprake van „verontrustende ontwikkelingen”, waarbij hij verwees naar de gevaren die Tsjetsjenen, journalisten en oppositieleden lopen. China kreeg van zijn „veeleisende vriend” te horen dat het meer betrokkenheid moet tonen bij mondiale problemen zoals milieuvervuiling. Om de economische groei in Afrika te stimuleren, wil Sarkozy een mondiale brandstofbank oprichten, die kernenergie toegankelijk moet maken voor ontwikkelingslanden zonder de kans op verspreiding van kernwapens te vergroten.

Sarkozy noemde zijn rivale Ségolène Royal „onverantwoordelijk” omdat zij meent dat Iran de toegang moet worden ontzegd tot niet alleen militaire maar ook civiele toepassing van kernenergie. Maar de Iraanse ambitie een kernwapen te ontwikkelen is „onacceptabel” en daartegen dient de internationale gemeenschap als eenheid op te treden. Zonder de VS te noemen, omschreef Sarkozy de kwestie-Iran als „te ernstig voor wie dan ook om solitair op te treden.”

Met Sarkozy zal Frankrijk overigens inderdaad een „eeuwige vriend” van de VS zijn, bevestigde hij. Maar vriendschap is „geen onderwerping” en Frankrijk is „vrij”. Zijn de Amerikanen sterk voorstander van Turkse toetreding tot de EU? „Bij mij is het nee”, zegt Sarkozy. Hij herhaalde zijn voorstellen om de Europese integratie weer op gang te krijgen met een miniverdrag dat zich beperkt tot institutionele hervormingen. Maar ook hier wil Sarkozy geen genoegen nemen met een bijrol. Dat onlangs achttien EU-landen in Madrid „voor het eerst sinds 1945” zonder Frankrijk praatten over de toekomst van Europa, had hij „niet leuk gevonden”.