Kritiek is lastig op vage tekst regeerakkoord

SP’er Marijnissen kwam hard in aanvaring met de nieuwe fractievoorzitter van de PvdA, Jacques Tichelaar tijdens het debat over de regeringsverklaring.

Den Haag, 1 maart. - De Tweede Kamer heeft vandaag betrekkelijk mild gereageerd op de regeringsverklaring van premier Balkenende. De coalitiefracties benadrukten de positieve kanten van het akkoord. En de oppositie was weliswaar kritisch, maar had ook veel aandacht voor de sociale en groene maatregelen in het regeerakkoord van CDA, PvdA en ChristenUnie.

De reden van de milde toon is gelegen in de vage formuleringen in het akkoord, menen bijvoorbeeld VVD, SP en GroenLinks. Het kabinet heeft aangekondigd de komende honderd dagen vooral te gebruiken om in gesprek te gaan met de samenleving. Premier Balkenende (CDA), die de regeringsverklaring uitsprak, hield het daarom ook abstract. SGP-fractievoorzitter Bas van der Vlies zei dat het debat van vandaag daarom niet al te veel zin heeft. Hij vindt dat het kabinet over honderd dagen maar weer terug moet komen, als het precies weet wat het wil.

De Kamerleden leken vooral elkaar de maat te nemen, hetgeen met het oog op de Provinciale Statenverkiezingen van 7 maart begrijpelijk is. SP-leider Marijnissen kwam aan het begin van de middag hard in aanvaring met PvdA-fractievoorzitter Tichelaar. Tichelaar vond dat Marijnissen zich te makkelijk had laten wegsturen bij de eerste formatiebesprekingen. Marijnissen betichtte Tichelaar ervan een verkeerde voorstelling van zaken te geven. „Ik had geen zin in theaterspel om u hier te bevredigen”, zei Marijnissen. Tichelaar: „Mijn partij had u er graag bij betrokken, maar u wilde niet.”

De fractievoorzitter van de grootste coalitiepartij, CDA’er Pieter van Geel, gebruikte het debat vooral om campagne te voeren voor de Statenverkiezingen. Hij uitte nauwelijks kritiek op het regeerakkoord, maar richtte zich tot de provincies. Hij hield een pleidooi voor Energy Valley in het noorden, pleitte voor hoogwaardige verbindingen tussen de Randstad en Brabant en vroeg om aandacht voor de regionale havens van Vlissingen en rond de Eems.

Fractievoorzitter Jacques Tichelaar (PvdA) was kritischer. Hij wil de bezuiniging van 155 miljoen euro op het mbo ongedaan maken en hij wil ook dat het kabinet met de sociale partners dwingende afspraken maakt over de topinkomens in het bedrijfsleven. Tichelaar vindt tevens dat het kabinet zich over twee jaar moet verantwoorden over de doelstellingen die het zichzelf heeft gesteld.

Oppositieleider Marijnissen roemde het verschil met de neoliberale kabinetten-Balkenende I, II en III, en benoemde een aantal goede maatregelen. Toch had hij ook kritiek, met name op de zorg, de maatregelen over de AOW en de herkeuringen in de WAO, die nog steeds oneerlijk zou zijn. Ook de bezuinigingen op de ambtenaren en het gebrek aan maatregelen om tekorten in onderwijs te voorkomen oogsten kritiek van de SP.

De oppositiepartijen VVD en GroenLinks namen het op voor de individualisering, die volgens hen in het regeerakkoord onder druk komt te staan. Femke Halsema noemde het „naïef en onwenselijk” dat van de verweesde samenleving „nu één groot gezinsvervangend tehuis wordt gemaakt”. Halsema zei tevens dat de milieuambities van het kabinet hoog zijn, maar de maatregelen om die te bereiken onvoldoende zijn.

Echt harde kritiek kwam van de Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders. Hij heeft voor dit debat een motie van wantrouwen aangekondigd tegen de staatsecretarissen Aboutaleb (Sociale Zaken, PvdA) en Albayrak (Justitie, PvdA), omdat zij twee nationaliteiten hebben. Dat schept volgens Wilders een „dubbele loyaliteit”. De motie maakt geen kans, geen enkele partij heeft steun toegezegd.

PvdA’er Tichelaar noemde de motie „een manier voor sommigen om te zeggen dat er eigenlijk geen moslims welkom zijn in het kabinet”. Halsema had het over „bedenkelijke ranzigheid”: „Alsof Erasmus en Anne Frank minder verbonden zouden zijn met de Nederlandse geschiedenis door het ontbreken van een paspoort.”

VVD-leider Rutte is net als de PVV tegen twee paspoorten. En met name Albayrak had een „belangrijke daad” kunnen stellen door haar Turkse paspoort in te leveren. Hij riep het kabinet op met maatregelen te komen om het bezit van twee paspoorten onmogelijk te maken. Anders zal hij met een initiatiefwet komen.