Een rasverteller

Door Jeltje van Nieuwenhoven

Hossein Sadjani Ghaemmaghani Farahani is de werkelijke naam van Kader Abdolah. In 2000 werd hij Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, waarbij vermeld wordt dat het voor literatuur, internationale samenwerking en vrede is.

Het huis van de moskee is een verhaal van een rasverteller. Als lezer krijg je het gevoel dat de feiten nauwkeurig zijn weergegeven. Toch is het een sprookjesachtig verhaal: niet alleen lieflijk,maar ook wreed en wraakzuchtig.

De geschiedenis van Iran in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw komt heel dichtbij. Wie herinnert zich niet het kapsel van Farah Diba? We lezen hoe een regime, eerst van de sjah en later van de ayatollahs, bestreden wordt. Informatie via radio en tv wordt door gelovigen niet gebruikt, want dat is propaganda van de sjah en van de hem steunende Amerikanen. Maar er is honger naar muziek en naar nieuws. De blinde omroeper van de moskee draagt onder zijn kleren een kleine radio met oordopjes. Niemand vraagt naar het waarom.

Als de tijd van verval en verraad komt onder de ayatollahs, verdwijnen de vier ooievaarsnesten die sinds mensenheugenis op het dak van de moskee waren. Er resten alleen dode takjes. Het wordt vermeld, maar de symboliek wordt verder niet aangegeven. We krijgen geen boodschap mee, of wel – dat ligt dan aan onszelf.

Dat maakt deze roman in mijn ogen zo sterk, de Beste. Alles wordt verteld, niemand wordt gespaard maar we mogen zelf de moraal van het verhaal bedenken.

In 1985 moest Kader Abdolah vluchten uit Iran. Als politiek vluchteling werd hij uitgenodigd naar Nederland te komen. Daarmee haalden we meteen een van de beste Nederlandse schrijvers in ons huis. .

Aan het slot schrijft de uit Iran gevluchte Shahbal aan zijn oom, die nog altijd in het huis van de moskee woont: „Mijn dierbare Aga Djan, ik verlang naar de dag waarop ik nog een keer de voordeur van ons huis open mag doen [...] Ik draag mijn huissleutel nog altijd in mijn zak [...] Ik heb ons huis verlaten, maar ik heb het nooit de rug toegekeerd.”