Water over de dijk kan heel veilig zijn

Op een proeflocatie bij de zeedijk in Delfzijl onderzoekt Rijkswaterstaat of versterking van de binnenkant van een dijk een alternatief kan zijn voor ophoging ervan.

Honderden liters water stromen over de dijk bij Delfzijl. De proef is bedoeld om te kijken of een van binnenuit versterkte dijk hoge golven kan weerstaan. Foto AFP Hundreds litres of water flow down a hill from a container 27 February 2007 in Delfzijl, Netherlands. The department for the maintenance of water management tested a dike with grass on Tuesday to get a better understanding of the risks of flooding in the Netherlands. AFP PHOTO/ANP/OLAF KRAAK AFP

Met een bulderend geraas spoot de golfslagsimulator op de dijk bij Delfzijl gistermiddag 10.000 liter water over een afgebakend dijkvak. De proef moet duidelijk maken of de binnenkant van een zeedijk zo versterkt kan worden, dat deze niet beschadigt wanneer er golven overheen slaan. Mogelijk is versteviging van een dijk een duurzaam alternatief voor ophoging van een zeedijk, waarbij het water meer ruimte krijgt. Dat kan in dat geval opgevangen worden aan de achterzijde van de dijk.

De eerste golfslagsimulator ter wereld werd gisteren feestelijk in gebruik genomen door vertegenwoordigers van de gemeente Delfzijl, de provincie Groningen, Rijkswaterstaat en het Groningse waterschap Hunze en Aa’s. De proef duurt een maand en kost een half miljoen euro.

Het water spoelt de komende drie weken over drie testvakken van elk vier meter breed. Een deel is bedekt met een gewone grasmat, het andere is versterkt met grofmazige kunststof (geogrid matten) en in het derde dijkvak spoelt het water direct over de kleilaag. Doel is na te gaan of en hoe snel de dijk beschadigt door golfoverslag. De simulator, een hoge bak op poten, staat aan de buitenkant van de zeedijk. Er kan maximaal veertien kubieke meter water in, dat binnen vier à vijf seconden dijkafwaarts stroomt.

Het Europese project ComCoast (Combined Functions in Coastal Zones) onderzoekt of er alternatieven zijn voor kostbare ophoging en verzwaring van dijken. Een daarvan is de overslagbestendige dijk of, zoals Jentsje van der Meer van civieltechnisch adviesbureau Infram International het noemt, de „doorbraakvrije” dijk.

Zes uur per dag zal er de komende weken water vanuit de simulator over de dijkvakken bulderen. „We simuleren diverse stormen, ook een die eens in de 10.000 jaar voorkomt”, licht hij toe. Bij de zwaarste storm loopt er dertig liter water per seconde per meter over de dijk. Alle proeven worden op film vastgelegd.

Van der Meer verklaarde gisteren dat er veel aan de bevolking is uit te leggen. „Een dijk wordt immers geacht water tegen te houden en hier laten we golven over de dijk spoelen. Dat moeten we goed communiceren, want mensen willen geen water in hun achtertuin.” Water over de dijk of „waterbezwaar”is echter iets geheel anders dan een dijkdoorbraak. Waterbezwaar kan in zijn visie, mits de dijk het houdt. „Het gaat om de sterkte van het binnentalud.” De watersnoodramp van 1953 in Zeeland ontstond mede doordat de binnenzijde van de dijken onvoldoende stevig waren, vertelt adviseur Van der Meer.

De proef in Delfzijl moet uitwijzen of overslaande golven ook een dijk met een versterkte binnenkant beschadigen. In Noord-West-Friesland worden volgend jaar op drie plekken soortgelijke proeven uitgevoerd bij het dijkvak Zwarte Haan. De uitkomsten worden meegenomen in de vijfjaarlijkse toetsing van duinen, dijken en kunstwerken in ons land aan de veiligheidsnormen.

Over vier jaar is de volgende keuring. Mochten dijkvakken worden afgekeurd, aldus De Haan, dan kan de techniek van met kunststof versterkte binnenkanten mogelijk worden toegepast bij bestaande dijken. „Een verstevigde binnenzijde is minder duur dan ophoging.”

Bestuurslid Herre Kingma van Wetterskip Fyslân, die aanwezig was bij de opening, is er overigens niet van overtuigd dat een sterke binnenzijde dijkverhoging kan vervangen. „Dit is een nuttige proef, maar als een dijk onvoldoende massa heeft, kan het water er onder door stromen. Het ophogen van dijken blijft in de toekomst noodzakelijk.”