Stemmen blijft ‘linke soep’ met software van kleine monopolist

Hoe kwetsbaar is het verkiezingsproces in Nederland? Eén bedrijf, Groenendaal Bureau voor Verkiezingsuitslagen, levert exclusief de software die bij verkiezingen alle stemmachines voorziet van de juiste lijsten met kandidaten. Die software is ook nodig om stemmen uit de machines te halen en de verkiezingsuitslagen te berekenen.

„Je krijgt er wel kippenvel van”, zegt Tweede Kamerlid Liesbeth Spies (CDA), die namens haar partij het woord voert over binnenlandse zaken. De Kamerverkiezingen zijn „met terechte noodmaatregelen” goed verlopen, maar „structureel is de inrichting van het proces wel linke soep”.

Jan Groenendaal, directeur van de softwareleverancier, blijkt bovendien eind vorig jaar Binnenlandse Zaken onder druk te hebben gezet om zijn bedrijf van hem te kopen. Hij noemde dat zelfs als voorwaarde voor zijn medewerking aan de Provinciale Statenverkiezingen van volgende week.

Zo ver kwam het niet, maar de Kiesraad waarschuwde toenmalig minister Nicolaï (VVD) wel dat het uitvallen van de software en ondersteuning van deze leverancier „tot aanzienlijke risico’s voor het goed verloop van de verkiezingen zou kunnen leiden”. Een woordvoerder van het ministerie zei vandaag dat het incident geen enkel probleem oplevert voor de Provinciale Statenverkiezingen. Groenendaal heeft besloten „de eerstvolgende verkiezingen toch maar mee te werken”.

Groenendaal kwam zelf onder druk te staan toen voor de Tweede Kamerverkiezingen bleek dat de stemmachines van Nedap – waarvoor hij de software levert – makkelijk te kraken waren. Als gevolg van de ophef daarover stelde Nicolaï twee commissies in die het verkiezingsproces moesten analyseren, en nam hij maatregelen om er meer controle op te krijgen.

Aan een ambtenaar van Nicolaï schreef Groenendaal toen: „Als het departement van mening is [...], dat wij tekortschieten, dan ligt de oplossing voor het oprapen: het departement neemt tegen reële vergoeding de aandelen van ons bedrijf over. Wij leveren dan voor de eerstkomende verkiezing (PS 2007) nog medewerking.”

monopolist:pagina 3