Portret blijkt niet van Rembrandt

‘Man met de rode muts’, ca 1685-1660 (Foto Museum Boijmans) Museum Boijmans

Het schilderij Man met de rode muts (ca. 1658-1660) uit de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen blijkt geen echte Rembrandt te zijn. Het kunstwerk komt wel uit het atelier van Rembrandt van Rijn.

Dat is de uitkomst van een onderzoek naar de echtheid van het schilderij. Man met de rode muts werd onlangs gerestaureerd. Latere overschilderingen werden verwijderd. Op basis van stijlkenmerken stelde Museum Boijmans vast dat het schilderij waarschijnlijk door een medewerker in Rembrandts atelier is gemaakt. Het Rembrandt Research Project deelt deze conclusie.

Museum Boijmans kocht Man met de rode muts in 1937 als een schilderij van Rembrandt (1606-1669) maar twijfelde lange tijd aan de echtheid. In een catalogus uit 1988 plaatste conservator Jeroen Giltaij al vraagtekens: „Het gezicht van de man maakte een wat scheve indruk en de lichtval was vrijwel afwezig. Ook was opmerkelijk dat de muts een tamelijk plat vlak vormde en de rode jas uitermate grof was uitgevoerd.” Vanaf dat moment werd naar het schilderij verwezen als ‘de school van Rembrandt’.

In 2005 werd Man met de rode muts in bruikleen gegeven aan de tentoonstelling De late religieuze portretten van Rembrandt in Washington en Los Angeles. Daar hing het werk te midden van zeventien vergelijkbare portretten van oude mannen in fantasiekostuums. Giltaij: „Toen ik het daar zag hangen, drong de vraag zich op: hoe zit het nu eigenlijk?”

Tijdens de restauratie die volgde, bleek dat de muts en delen van de mantel in latere eeuwen „blubberig” waren overschilderd. Giltaij: „In de achttiende eeuw heeft de etser William Humphrey een prent van het schilderij gemaakt. Daardoor weten we dat de vorm van de muts en de mantel vroeger anders was. Na restauratie kwamen die vormen weer in beeld.”

Een verfmonster wees uit dat de grondering uit kwarts bestaat, een ingrediënt dat uitsluitend in het atelier van Rembrandt is toegepast. Giltaij: „Nu kunnen we met zekerheid stellen dat het heel dicht in de buurt van Rembrandt ontstaan is. Het is in ieder geval geen achttiende-eeuwse kopie.”

Het gerestaureerde schilderij wordt volgende week gepresenteerd op de TEFAF in Maastricht. Daar zullen ook de onderzoeksresultaten worden toegelicht.