‘Naam, plaats en geboortedatum voldoen’

De informatie die wordt gegeven aan het land van herkomst van een uitgeprocedeerde asielzoeker mag geen gevaar opleveren, vind Alex Brenninkmeijer.

Brenninkmeijer Foto Dijkstra OMBUDSMAN Vandaag presenteerde de nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer(foto) in Nieuwspoort in Den Haag zijn onderzoek naar de communicatie tussen gemeenten en burgers. Onderzoek van de ombudsman wees uit dat gemeenten brieven van burgers soms helemaal niet beantwoorden. Dijkstra bv

Als een uitgeprocedeerde asielzoeker geen identiteitspapieren heeft, wordt hij aan een vertegenwoordiger van het land van herkomst ‘gepresenteerd’. Deze vertegenwoordigers, meestal medewerkers van ambassades, stellen dan alsnog de identiteit en nationaliteit van de persoon vast. Het moet glashelder zijn welke informatie over de uitgeprocedeerde asielzoeker de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) aan de autoriteiten van het land van herkomst verstrekt, vindt de Nationale ombudsman, Alex Brenninkmeijer. Gisteren verscheen zijn rapport over de gevaren van de presentatie. Bepaalde informatie kán een gevaar zijn voor de betrokken uitgeprocedeerde asielzoeker. Het kan ook gevaarlijk zijn als een persoon niet weet welke informatie over hem is verstrekt.

Wat voor soort informatie levert gevaar op?

„Stel, de asielzoeker was lid van een opstandige vakbond. In sommige landen loop je dan gevaar. Soms is het gevaarlijk als de autoriteiten weten dat het om een asielzoeker gaat. Die voelde zich kennelijk in eigen land zo onveilig dat hij vluchtte. Medewerkers van de IND moeten goed opletten. Als ze de verblijfplaats in Nederland melden en dat is een plaats met een uitzetcentrum, dan is het wel duidelijk.”

Is al die informatie wel nodig om achter de identiteit te komen?

„Nee. Neutrale gegevens uit het dossier van de betrokkene zoals naam, geboorteplaats en geboortedatum zijn voldoende. De uit te zetten persoon zou diezelfde informatie van te voren moeten krijgen zodat hij precies op de hoogte is van alle overlegde gegevens. Dat weten ze nu vaak niet en dat levert angst en onzekerheid op.”

In 2006 waren 3.000 presentaties,, waarvan 1.000 uitgeprocedeerde asielzoekers. Wat zijn die overige 2.000 voor een mensen?

„Veelal illegalen, die nooit asiel hebben aangevraagd.”

Hoe kan het dat er soms geen ambtenaar van de IND bij een presentatie zit?

„Dat is een inspanningsverplichting, maar geen plicht. Soms willen de vertegenwoordigers van het land van herkomst niet dat er iemand van de IND aanwezig is.”

Vorig jaar ontstond commotie over de gesprekken die een Syrische overheidsdelegatie had gevoerd met uitgeprocedeerde en illegale Syriërs in gebouwen van de IND om hun identiteit vast te stellen. De IND was na twaalf gesprekken niet meer welkom, omdat de delegatie volgens de toenmalige minister Verdonk (Vreemdelingenzaken) vond dat de gesprekken stroef verliepen door de aanwezigheid van de dienst.

Landen kunnen kennelijk eisen dat er geen derden bijzitten?

„Landen zijn volgens internationaal recht verplicht eigen onderdanen terug te nemen. Toch zijn sommige landen daar niet happig op. Het vergt veel diplomatie om hen zover te krijgen dat ze meewerken aan de presentatie. Maar die presentatie moet natuurlijk wel correct verlopen. Volgens internationaal recht mag er ook niemand worden uitgezet naar een land waar hij gevaar loopt. Om daarvan een beeld te krijgen, móet er iemand van de IND aanwezig zijn bij de presentatie. Als het land van herkomst dat niet wil, dan geen presentatie, zeggen wij.”

En dan moet die ambtenaar ook het gesprek kunnen volgen.

„Ja, nu is er lang niet altijd een tolk aanwezig als de ambtenaar de taal niet machtig is. Dat moet wel.”

U heeft niet kunnen constateren dat mensen na uitzetting gevaar liepen.

„Nee, maar dat komt doordat we asielzoekers die zijn teruggestuurd naar het land van herkomst niet monitoren. Dát zou op zich alweer een gevaar kunnen opleveren voor de betrokken persoon.”