‘Ik dacht: joepie, ik ben 45’

In het regeerakkoord staat dat een deel van de omstreden herkeuringen wordt teruggedraaid. Onder WAO’ers heerst verwarring: voor wie geldt dit en wat betekent het?

Claudia Kammer

De 51-jarige WAO’er Hans van Baggem kon het haast niet geloven toen hij hoorde wat er in het regeerakkoord stond. Het nieuwe kabinet zet de zogenoemde ‘eenmalige herbeoordeling’ van alle 45-plussers stop. Herkeuringen die al uitgevoerd zijn, zoals in het geval van Van Baggem, worden teruggedraaid.

„Ik begin weer te ontspannen”, zegt de voormalige schilder, die zijn vak niet meer kan uitoefenen door rug-, knie- en elleboogklachten en een doorgesneden pees in een van zijn handen. Vier jaar lang kreeg hij een volledige arbeidsongeschiktheidsuitkering, tot hij begin 2006 werd opgeroepen door uitkeringsinstituut UWV. Bij de herkeuring werd zijn arbeidsongeschiktheidspercentage verlaagd naar 35-40, waardoor hij een lagere uitkering kreeg. Tevergeefs procedeerde hij tegen de uitslag. „Ik moest maar werk gaan zoeken”, zegt hij, „maar door mijn leeftijd kom ik niet aan de slag.”

Het UWV begon op 1 juli 2004 met de ‘eenmalige herbeoordeling’ van alle arbeidsongeschikten onder de 50 jaar, op grond van nieuwe, strengere criteria. Dat leidde tot fel verzet, niet alleen van WAO’ers, maar ook van keuringsartsen. De PvdA regelde bij de formatie dat voor alle WAO’ers die op de begindatum van de herbeoordelingsoperatie 45 jaar of ouder waren, weer de oude regels gaan gelden.

Voormalig Tweede Kamerlid Jet Bussemaker (PvdA) kreeg, vlak voor zij staatssecretaris werd, een stroom e-mails van WAO’ers. Waarom zijn niet álle herkeuringen teruggedraaid, wilden de berichtenschrijvers weten. Wij hadden natuurlijk het liefst de hele herkeuringsoperatie teruggedraaid, schreef Bussemaker terug. Dat is helaas niet gelukt, omdat het CDA, de grootste partij, er anders over dacht. „Maar we hebben een substantiële stap kunnen zetten. Ik verander liever een deel dan met mooie verhalen aan de kant te staan en niets voor elkaar te krijgen.”

Een 46-jarige vrouw met psychische klachten en een schildklieraandoening, die niet met haar naam in de krant wil, vindt het „niet eerlijk” en „discriminatie”. Ook zij kreeg na de herkeuring een lagere uitkering. Toen ze het nieuws over het regeerakkoord hoorde, was ze in eerste instantie blij. Joepie, dacht ze, dat gaat over mij, want ik ben 45. Pas later realiseerde zij zich dat ze dat op 1 juli 2004 nog niet was.

Op internetfora voor WAO’ers, zoals WAO-café, gonst het van de vragen, speculaties en meningen over de gevolgen van het regeerakkoord. Niemand weet precies wat de maatregelen in de praktijk betekenen. Zelfs het UWV niet.

De groep waarover het regeerakkoord spreekt, omvat naar schatting 115.000 personen, vertelt een woordvoerder van het UWV. Bijna 50.000 van hen zijn al herkeurd, en bij eenderde werd de uitkering stopgezet of verlaagd.

Ongeruste WAO’ers in deze leeftijdscategorie vragen elkaar op internet om advies: wat te doen als je de oproep voor herkeuring al ontvangen hebt en volgende week aan de beurt bent?

Een woordvoerder van het UWV zegt: „Wij maken nu even pas op de plaats.” Nieuwe afspraken worden niet meer gemaakt. Geplande gesprekken gaan in principe gewoon door. Maar wie niet wil komen, mag telefonisch afzeggen. Tot nu toe hebben 100 mensen afgebeld. Herkeuringen die wel doorgaan, hebben voorlopig geen gevolgen, „in afwachting van nadere besluitvorming” door kabinet en Kamer.

Wat gebeurt er met de 50.000 mensen die al een tijd geleden herkeurd zijn? Bij eenderde werd de uitkering verlaagd of stopgezet. „Over die groep zijn wij nog in overleg met het ministerie”, zegt de woordvoerder van het UWV.

Dat geldt ook voor WAO’ers voor wie de herkeuring ‘positief’ uitpakte. Zij houden voorlopig hun hogere uitkering. Het UWV acht het niet waarschijnlijk dat dit op termijn wordt teruggedraaid, „immers er is sprake van een verslechtering van de gezondheid”. Maar zekerheid is hierover niet.

De Landelijke Vereniging van Arbeidsongeschikten adviseert WAO’ers die zijn opgeroepen, wel te gaan. „Wie recht heeft op een hogere uitkering, moet die ook krijgen”, zegt voorzitter Jan Zwanepol. „Baat het niet, het schaadt ook niet, zo’n gesprek.” Hij is blij dat het nieuwe kabinet de 45-plussers ontziet, maar vindt het niet voldoende. „Alle herkeuringen moeten worden stopgezet.”

Op 21 maart is er een actiedag in Den Haag, waar WAO’ers dat zullen eisen.