Hiddink kwam door eigen toedoen bij strafrechter

Guus Hiddink werd gisteren vanwege fiscale fraude door de strafrechter veroordeeld tot een geldboete en voorwaardelijke celstraf. De voetbaltrainer mocht zich niet discreet bij de belastingrechter verantwoorden.

Folkert Jensma

Waarom heeft justitie besloten de zaak-Hiddink voor de strafrechter uit te vechten en niet administratief via de belastingrechter af te handelen?

De verschillen voor de burger zijn immers aanmerkelijk. Een veroordeling door de strafrechter levert een strafblad op, een veroordeling door de belastingrechter niet. De zitting bij de strafrechter is openbaar, het vonnis gebruikt naam en toenaam, de pers is welkom. Bij de belastingrechter is de zitting besloten en het vonnis geanonimiseerd. Rechtbanken publiceren zelfs geen ‘rol’ van fiscale zaken: de agenda van data, zaakbeschrijvingen en belanghebbenden. Als Hiddink daar was beland, had er geen haan naar gekraaid. Voor persoonlijke geldkwesties is rechtspraak in Nederland helemaal niet openbaar, overigens tot tevredenheid van de verdachten.

Velen die in serieuze problemen raken met de fiscus hopen vurig dat justitie hun zaak niet overneemt, maar dat ze discreet naar de belastingrechter kunnen. Die beoordeelt bovendien alleen maar of de boete die de inspecteur oplegde terecht of onterecht was. Die boete is nooit meer dan een verhoging met 100 procent van de oorspronkelijke aanslag. De uitslag daar is dus quitte, dubbel of eventueel verlaging van de aanslag. Van gevangenis- of taakstraf is nooit sprake.

Als er iets is wat Guus Hiddink stak, dan is het wel dat uitgerekend hij bij de strafrechter moest voorkomen. Met wat, naar zijn gevoel, niet meer was dan een eenvoudige geldkwestie. Een vermogend en succesvol iemand zoals hij huurt daar een goede fiscaal adviseur voor in, en die regelt het dan wel, tot aan de belastingrechter toe. Waarom kon Hiddink bijvoorbeeld niet even makkelijk wegkomen als de nieuwe politieke baas van nota bene de Belastingdienst zèlf, ex-ondernemer Jan Kees de Jager (CDA)? Die had als werkgever ook een kwestie met de fiscus. Een achterstand van een jaar met de betaling van pensioenpremies. Maar die betaalde snel. De Jager is nu staatssecretaris, ogenschijnlijk onbeschadigd. Hiddink eindigde bij de strafrechter, net als een bankovervaller, met een strafblad en dus beschadigd. Staatssecretaris kan hij in elk geval niet meer worden. Ook Hiddinks privéboekhouding ligt nu op straat. Hij verzweeg 3,5 miljoen euro aan inkomsten.

Zijn gedrag was echter ernstiger dan alleen een geldkwestie met de fiscus, zo kan na het vonnis van de Bossche rechtbank gisteren worden vastgesteld. Het Openbaar Ministerie bevestigt desgevraagd dat de hoogte van het bedrag dat Hiddink verzweeg alleen al voldoende was om hem juist strafrechtelijk en niet administratief aan te pakken. Over andere afwegingen om van deze zaak een schouwspel voor het grote publiek te maken wordt gezwegen. Dat zijn ‘interne afwegingen’ waarover geen mededelingen worden gedaan, laat de woordvoerder van het Functioneel Parket, belast met fraudezaken, weten.

Wie er de ‘Aanmelding, Transactie en Vervolgingsrichtlijnen’ echter op naslaat krijgt wel inzicht in die afwegingen die Financiën en justitie samen maken. En hoe strikt die zijn gereglementeerd. Controleambtenaren van de fiscus moeten al fraudes van meer dan 5.500 euro intern aanmelden voor mogelijke strafrechtelijke afhandeling. Daarna wordt gekeken naar recidive, valsheid in geschrifte, volharden in weigeren te betalen et cetera. Uit de reeks strafwaardige zaken die zo ontstaat, worden zaken geselecteerd die ook ‘vervolgingswaardig’ zijn.

Dan wordt het ernst en kijkt het zogeheten ‘tripartite overleg’ van FIOD, justitie en Financiën welke zaken er in de volle openbaarheid voor de strafrechter worden afgehandeld en welke in de schaduw van de belastingrechter mogen blijven. Er komt dan een lijst op tafel met vijftien criteria die elk een waarde krijgen. Dertien vooral financiële criteria worden beoordeeld door Financiën en twee vooral rechtspolitieke door justitie. Daarbij levert de hoogte van de vermoedelijke fraude het grootste aantal punten op. Daarnaast wegen mee de vraag of sprake was van fiscale recidive, of verhaal op de verdachte mogelijk is, of de adviseur medeplichtig was en of er andere strafbare feiten gepleegd zijn of mogelijke strafrechtelijke recidive. Ook de status van de verdachte – zijn maatschappelijke voorbeeldfunctie – speelt een rol. Evenals de getoonde listigheid bij de fraude.

Hiddink heeft volgens het vonnis niet vaker fiscaal gefraudeerd. Of hij eerder ooit andere strafbare feiten pleegde, is niet bekend, maar niet aannemelijk. Maar dat z’n adviseur meehielp met het bedrog weten we wel. Die kreeg gisteren acht maanden celstraf voorwaardelijk. Ook vond de rechter dat Hiddink zelf opzettelijk onjuist heeft gehandeld, precies zoals justitie hem ten laste legde.

Delicaat is de vraag of Hiddink bij de keuze van de procesroute van het ‘tripartite overleg’ ook strafpunten kreeg omdat hij een beroemde trainer is. Wiens status en dus eventuele veroordeling zou bijdragen aan een ‘evenwichtige rechtshandhaving’? Anders gezegd: is hij naar de strafrechter gestuurd mede omdát hij Hiddink was? Justitie wil het niet bevestigen, maar het kan op basis van de richtlijn niet uitgesloten worden. De zogeheten ‘indicator 14’ over ‘status’ wordt als volgt toegelicht. „Indien er sprake is van listigheid (o.a. constructies) en/of strafrechtelijke vervolging als de zaak een voorbeeldfunctie vervult met een toekomstgerichte, preventieve werking.” In de weegschaal van justitie kan hem dat 1 punt hebben opgeleverd, op een maximaal totaal van 15.

Het ziet er naar uit dat Hiddink in dit fiscale duel toch de meeste punten tegen zichzelf heeft gescoord door vooral veel inkomen te verzwijgen. En dat z’n status hier wel tegen hem heeft gewerkt, maar niet doorslaggevend. Wie heel veel inkomen verzwijgt, maatschappelijk een voorbeeldfunctie heeft, opzettelijk fout handelt en een dito adviseur heeft, komt dus eerder bij de strafrechter uit.

Lees het vonnis over Hiddink op www.rechtspraak.nl op zaaknummer AZ9321