De hond voor de open haard

Het grijze kantoor met systeemplafonds is niet bevorderlijk voor creativiteit. Dus is het tijd voor een huiselijke make-over van het kantoor, inclusief baby’s en honden op het werk.

Mond dicht en doorwerken. Dat lijkt de filosofie die ten grondslag ligt aan de inrichting van veel kantoren. Saaie bureaus, zoemende apparaten, kasten vol ordners, systeemplafonds en sombere vloerbedekking. Maar nu ‘thuis’ dankzij telewerken steeds meer een werkplek wordt, is het kantoor toe aan een huiselijke make-over, met zithoek, loungebanken om lekker in weg te zakken, televisie en open haard.

„Nederland staat aan de vooravond van een kantoorrevolutie”, zegt Hans van der Ven, directeur van kantoorinrichter Samas. Het traditionele kantoor voldoet niet meer aan de functie die de werkplek tegenwoordig heeft. „Want”, zegt Van der Ven, „waarom trotseren mensen de files? Niet om werk te doen dat zij net zo goed van huis uit kunnen organiseren. Ze komen om hun collega’s te ontmoeten, om deel uit te maken van een gemeenschap.”

Met koffieautomaat en kopieerapparaat als gezelligste plekken nodigen de meeste werkplekken nu nog nauwelijks uit voor onderling contact. Het kantoor is ingericht om mensen geconcentreerd hun eigen taak te laten uitvoeren. Maar als communiceren het uitgangspunt is, is het logisch om voor een andere opzet te kiezen. Een zithoek leent zich beter voor een gesprek dan een verzameling bureaus.

Verzekeraar Interpolis heeft de omslag al gemaakt. In het hoofdkantoor in Tilburg is een deel van het gebouw als ‘stad’ ingericht. Daar kan niet alleen gewerkt, maar ook geleefd worden, aldus de officiële lezing. In verschillende clubhuizen, elk met een eigen sfeer en design, lopen werken, overleggen, eten en ontspannen in elkaar over. Werknemers kunnen, al naar gelang de taak die zij hebben, kiezen in wat voor omgeving ze willen werken. Woordvoerder Koen van Veldhoven: „Interpolis wil dat de mensen zich verantwoordelijk en zelfstandig gedragen. De inrichting ondersteunt die filosofie.” Illustratief is het ontbreken van caissières. Wie in een van de clubhuizen een lunch bestelt, is zelf verantwoordelijk voor het met de chipknip afrekenen daarvan. Dat vertrouwen en de inspirerende omgeving zorgen volgens Van Veldhoven voor gemotiveerde werknemers.

Zorgt een fijn kantoor voor een hogere productiviteit? Die conclusie is wel te rechtvaardigen, vindt onderzoekster Merle Blok van TNO. „Werknemers die zich prettig voelen, presteren beter en zijn minder vaak ziek. De werkomgeving is zeker van invloed op hoe iemand zich voelt.”

Volgens Blok is niet zozeer de saaiheid van veel kantoren problematisch, als wel het ontbreken van zeggenschap. Werknemers die controle hebben over meubilair, licht en temperatuur, voelen zich prettiger. Maar hoe de optimale fysieke inrichting er precies uitziet, is volgens Blok niet te zeggen. „Een omgeving met veel prikkels kan goed zijn voor mensen met creatieve taken. Maar als er concentratie is vereist, zijn die prikkels juist storend.”

Ook kleuren, planten en zelfs dieren kunnen bijdragen aan de arbeidsvreugde en de prestaties. Alle zouden bij stress een rustgevende en bij vermoeidheid juist een activerende uitwerking hebben op mensen. Een onderzoek aan de universiteit van het Zuid-Afrikaanse Pretoria wees uit dat werknemers baat kunnen hebben bij huisdieren op de werkplek, omdat het hun gezondheid zou verbeteren. Bovendien kunnen dieren bijdragen aan de sfeer, doordat ze het gemeenschapsgevoel een extra boost geven. Geen betere opening voor een gesprek dan de hond of de poes.

De harige kantoorgenoot zou in Amerika zelfs steeds populairder zijn. Het hippe reclamebureau T3, onder meer gevestigd in New York, is daar een voorbeeld van. Al is de hond op het werk daar een gevolg van een nóg ruimdenkender beleid. Nadat een aantal werkneemsters op sleutelposities gelijktijdig moeder was geworden, stond het bedrijf toe dat vrouwen hun baby’s mee naar kantoor namen. Dat is inmiddels officieel beleid. Een werkneemster maakte bezwaar: zij was kinderloos, maar had wel een hond. Die had ook verzorging nodig overdag. Sindsdien mogen dieren, mits schoongewassen en vrij van vlooien, mee naar het werk.

Zover is het hier nog niet. De huiselijkheid op kantoor is nog niet overal doorgedrongen. Neem het Amsterdamse hoofdkantoor van ABN Amro. Een groot deel van de zitjes die er tot voor kort was, heeft door ruimtegebrek inmiddels weer plaatsgemaakt voor bureaus.