Bisschoppen stonden in Polen te boek als informant

Minstens drie zittende bisschoppen en een bisschop emeritus stonden onder het communisme in Polen geregistreerd als informant van de geheime politie. Dit staat in een boek over de invloed van de toenmalige geheime politie op de Poolse kerk.

Het vandaag verschenen boek is alleen gebaseerd op archiefmateriaal uit Kraków. Volgens de auteur, Tadeusz Isakowicz-Zaleski, gaat het om het topje van de ijsberg. In heel Polen stond naar schatting tien procent van de geestelijkheid te boek als informant.

Isakowicz-Zaleski noemt 39 priesters die in Kraków en omgeving golden als medewerkers van de geheime politie. Hij heeft al deze mensen schriftelijk om wederhoor gevraagd. De helft gaf geen antwoord. Slechts één priester gaf de collaboratie toe.

De grootste naam in het boek is die van Juliusz Paetz, die tussen 1978 en 1983, toen hij in Rome woonde, als informant geregistreerd stond. Paetz trad in 2002 af als aartsbisschop van Poznan, na beschuldigingen over seksueel misbruik van seminaristen.

Paetz ontkent stellig. „Ik heb nooit contact gehad met geheime diensten.” De aartsbisschop emeritus vertelde journalisten dat hij de brief van Isakowicz-Zaleski heeft ontvangen, maar dat hij het niet nodig vond om hem te lezen.

De Poolse kerk heeft niet meegewerkt aan het 600 pagina’s tellende boek. Na de rel rondom Stanislaw Wielgus, die in januari door zijn verleden als informant moest terugtreden als aartsbisschop van Warschau, is de kerk een eigen, intern antecedentenonderzoek begonnen. Waarheidsvinding door individuele priesters wordt ontmoedigd. Ook Isakowicz-Zaleski is herhaaldelijk verzocht om zijn onderzoek te staken. Hij zette door, omdat hij vindt dat de goede naam van priesters die onder het communisme niet bezweken niet mag worden overschaduwd door de onzekerheid over de inhoud van de archieven. Een groot deel van zijn boek gaat over de helden onder de Poolse geestelijkheid.

Ook de bisschoppen Kazimierz Górny (van Rzeszów) en Wiktor Skworc (van Tarnów) en aartsbisschop Wojciech Ziemba (van Olsztyn) staan in de archieven vermeld als informant. Maar volgens Isakowicz-Zaleski is duidelijk dat Ziemba elke samenwerking altijd is blijven weigeren. Uiteindelijk gaf de geheime dienst Ziemba op als potentiële informant.