De regie is zoek, totale anarchie ligt op de loer

De Duitser Jan Ullrich stopt met professioneel wielrennen.

De Tourwinnaar is het slachtoffer van de willekeur die heerst in het peloton.

Fans protesteren tegen de schorsing van Ullrich vlak voor de Tour de France van 2006. Foto AP Riders of the pack ride past a board reading " The Tour de France without Ulle, refering to German rider Jan Ullrich who was barred from the race last wek, is like Paris without the Eiffel tower" near Fischbach , Luxembourg, during the third stage of the 93rd Tour de France cycling race, Tuesday, July 4, 2006, between Esch-sur-Alzette, Luxembourg, and Valkenburg, Netherlands. (AP Photo/Peter Dejong) Associated Press

Het wielerpeloton is sinds gisteren één van de meest gezichtsbepalende renners van het afgelopen decennium kwijt. In een chic hotel in het Duitse Hamburg, de stad waar hij in 1991 zijn carrière startte, kondigde Jan Ullrich aan dat hij met onmiddellijke ingang stopt. Ullrich won in 1997 als eerste en enige Duitser de Tour de France.

De opluchting straalde er vanaf bij Ullrich. Hij benadrukte dat hij zelf tot zijn besluit was gekomen. Maar de emotie waarmee hij sprak over zijn uitsluiting vlak voor de Tour de France van 2006 wegens vermeend dopegebruik was veelzeggend. In topvorm en als winnaar van de Ronde van Zwitserland, achteraf zijn laatste wedstrijd, was hij naar Frankrijk gekomen. Om vervolgens zonder wettig bewijs van doping te worden geschorst door zijn eigen ploeg. Het begin van een einde, dat hij nooit zo had gewild.

De wielersport blijft de laatste maanden weinig bespaard. In mei 2006 openbaarde zich in Spanje een bloeddopingschandaal rond de omstreden arts Eufemiano Fuentes, waarbij ongeveer 200 topsporters betrokken zouden zijn, onder wie 51 wielrenners. De zaak sleept nog altijd, met Ullrich nu als eerste ‘veroordeelde’.

En er waren het afgelopen jaar meer grote dopingaffaires. Een paar dagen na de Tour de France bleek dat eindwinnaar Floyd Landis in de achttiende etappe was betrapt op een te hoge testosteronwaarde. In België kwam onlangs Quickstep-manager Patrick Lefevere in opspraak wegens vermeende betrokkenheid bij dopegebruik in zijn ploeg. Ondanks mager bewijs leverde de beschuldiging-en tegen Lefevre indirect wel een bekentenis op van de Vlaamse wielrenner Johan Museeuw. Hij erkende dat hij aan het eind van z’n carrière verboden middelen had genomen.

De crisis in het wielrennen leek compleet. Maar of het allemaal niet genoeg was, ruziën de wielerploegen onderling over het uitsluiten van renners die bij de Spaanse dopingzaak, Operación Puerto, betrokken waren. De twintig beste ploegen van de wereld, die deel uitmaken van de ProTour, richten hun pijlen vooral op het Amerikaanse Discovery Channel. De ploeg nam de Italiaan Ivan Basso onder contract, hoewel diens naam ook werd genoemd in verband met Operación Puerto.

Het toont de willekeur waar Ullrich last van had. Van de 51 aan Operación Puerto gelinkte wielrenners, fietsen er inmiddels 43 gewoon weer mee in het peloton. Ullrich is de enige die nergens meer terecht kon. Waar Basso door het Italiaans Olympisch Comité werd vrijgepleit, werd Ullrich in eigen land juist keihard aangepakt. Politici, wedstrijdorganisatoren, ploegleiders, sponsoren en medici vielen over elkaar heen in hun veroordeling van de gevallen ster, die in tien jaar tijd het Duitse wielrennen en de fietsindustrie onmiskenbaar een enorme impuls gaf. Ullrich noemde de houding van de Zwitserse en Duitse wielerbond gisteren „Total Swach”, omdat ze hem naar eigen zeggen nooit de kans gaven zijn verhaal te vertellen.

Het voorbeeld van Ullrich toont ook het gebrek aan regie binnen het wielrennen. Eenheid is ver te zoeken. De instelling van de ProTour, twee jaar geleden door toenmalig UCI-voorzitter Hein Verbruggen, is vooralsnog geen verbetering. Zelfs een overzichtelijk gezelschap van twintig ploegen slaagt er niet in op één lijn te komen, zie de kwestie van het afstaan van DNA. Sommige ploegen, zoals T-Mobile, verplichten hun renners mee te werken, anderen verzoeken dat, zoals Rabobank. Toprenners als Paolo Bettini, Alejandro Valverde en Michael Boogerd zijn geen voorstander. En wordt de Belgische ProTourploeg Unibet.com geweigerd in een Franse rittenkoers? De andere ProTourploegen fietsen gewoon door. „Afstaan van DNA is iets anders dan een glas water drinken”, zei Ullrich gisteren.

En wie bepaalt bijvoorbeeld wie geschorst worden of welke ploegen aan de wedstrijden mogen meedoen? Bij de start van dit wielerseizoen gingen de Franse wedstrijdorganisatie ASO over dit laatste de confrontatie aan met de internationale wielerunie UCI. ASO organiseert de Tour de France maar ook klassiekers als Parijs-Roubaix. De Fransen willen zich het recht voorbehouden om voor de Tour de France zelf ploegen uit te nodigen. Dat kunnen ProTour-ploegen zijn, maar ook andere ploegen. De UCI vindt dat zij het recht heeft te bepalen wie er aan wedstrijden meedoen, en verplicht nu de ProTourploegen om de etappekoers Parijs-Nice, die op 11 maart begint, te boycotten.

UCI-voorzitter Pat McQuaid verdeelde de wielerwereld begin dit jaar in een ‘angelsaksische en een West-Europese cultuur’. De laatste, gevormd door de traditionele wielerlanden België, Frankrijk, Spanje en Italië, vergeleek hij openlijk met de maffia. Met zijn straffe uitspraken illustreert McQuaid het grote probleem van de wielersport anno 2007: iedereen roept wat hem invalt, nergens is sprake van enige regie.

„Wij zijn de regering van het wielrennen”, sprak UCI-voorzitter Mc Quaid zichzelf eergisteren nog maar eens moed in, na overleg met een aantal ProTour-ploegleiders aan het slot van de Ronde van Californië. „Wij kunnen niet accepteren dat anderen weigeren om de regels van de regering op te volgen. Als we dat toestaan, leidt dat tot totale anarchie in het wielrennen.” Een treffender omschrijving van de huidige situatie had hij niet kunnen geven.

Bij al deze ellende zat Jan Ullrich er gisteren vrolijk bij, tegenover een gezelschap van journalisten, vrienden en familieleden. Hij lachte veel en veroorloofde zich zelfs wat grapjes. „Slapen jullie al?”, vroeg hij halverwege zijn betoog. „Ik blijf actief in de wielersport”, sprak hij vervolgens tot de verbaasde journalisten, die de aankondiging van het einde van zijn carrière verwachtten. Ullrich pauzeerde even voor het effect, om dan zijn zin af te maken. „Maar niet langer als wielrenner!”