De goede relaties

Koningin Beatrix brengt een staatsbezoek aan Turkije.

Het bezoek komt op een belangrijk moment, nu Turkije’s toetreding tot de EU weer ter discussie staat.

De Bosporusbrug, over de gelijknamige rivier Foto AP Associated Press

Het staatsbezoek van koningin Beatrix aan Turkije, dat vandaag begint, is het eerste staatsbezoek van een Nederlandse koningin aan Turkije. Beatrix wordt vergezeld door prins Willem-Alexander, Máxima en de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Verhagen.

Het staatsbezoek komt op een voor Turkije belangrijk moment. In december zijn de onderhandelingen over toetreding van Turkije tot de Europese Unie deels opgeschort, omdat Turkije zijn havens en vliegvelden niet wil openstellen voor schepen en vliegtuigen uit Grieks-Cyprus. Het komt Turkije goed uit dat Nederland juist nu de goede relaties benadrukt.

President Sezer is er morgenavond niet bij, als de koningin een concert aanbiedt van het Nederlands Blazers Ensemble. Volgens de Nederlandse ambassadeur in Turkije, M. Kurpershoek, woont de president nooit een zogenoemde contraprestatie bij. Informeel wordt aangenomen dat hij niet komt omdat ook vrouwen uitgenodigd zijn die hoofddoekjes dragen. Turkije kent een strikte scheiding van kerk en staat. Het dragen van een hoofddoek was geen criterium bij het selecteren van de gasten, aldus de rijksvoorlichtingssdienst (RVD).

Volgens de RVD heeft de koningin begrip voor het feit dat Sezer niet komt. Vorig jaar zegde hij ook af voor een diner dat hem was aangeboden door de koning van Zweden. De koningin spreekt de president wel uitgebreid en verblijft zelfs in het gastenverblijf van het paleis in Ankara. Ze ontmoet ook premier Erdogan, voor een korter gesprek.

Een belangrijk, heikel punt op de achtergrond is de kwestie van de Armeense genocide. Nederlandse kandidaat-Kamerleden van Turkse komaf moesten zich vorig jaar verantwoorden over de moord op naar schatting meer dan een miljoen Armeniërs, tussen 1915 en 1918. Vonden zij dat genocide of niet? Europa vindt van wel, maar in Turkije mag het zo niet genoemd worden. CDA en PvdA haalden drie Kamerleden van de kieslijst, die niet wilden zeggen dat er genocide was gepleegd.

Hoogleraar Turkse talen en culturen aan de universiteit Leiden, Erik-Jan Zürcher, verwacht niet dat de koningin de Armeense kwestie tijdens het bezoek ter sprake zal brengen. Dat zou hij ook onverstandig vinden. De koningin zou dan de kleine elite die de Armeense genocide in Turkije bespreekbaar probeert te maken, voor de voeten kunnen lopen.

Beatrix gaat tijdens haar bezoek, dat vier dagen duurt, achtereenvolgens naar Ankara, Kayseri en Istanbul. Een groot deel van de eerste generatie Turkse migranten in Nederland komt uit de omgeving van Kayzerie. De koningin spreekt er met enkele echtparen die zijn geremigreerd.

Gelijktijdig met het staatsbezoek reist een topzware handelsdelegatie naar Ankara, onder leiding van de nieuwe minister van Economische Zaken, Maria van der Hoeven. Nu al is Nederland voor Turkije (72 miljoen inwoners) de vierde belangrijkste handelspartner buiten de Europese Unie. Nederlandse bedrijven willen meer betekenen op deze „grote ontluikende, nog niet welvarende markt”, zoals de secretaris van werkgeversorganisatie VNO NCW de Turkse economie omschrijft.

Er is eigenlijk maar één agendapunt dat afwijkt van wat op staatsbezoeken gebruikelijk is. Morgenmiddag schuiven de koningin, de prins en de prinses aan bij een gesprek van de handelsdelegatie met premier Erdogan en vertegenwoordigers van het Turkse bedrijfsleven. Tot nu toe troffen de koninklijke familie en de leden van een handelsdelegatie elkaar niet op staatsbezoeken. De aanwezigheid van de koningin bij dit gesprek zegt veel over het grote belang van de handelsmissie.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het foto-onderschrift bij het artikel De goede relaties (27 februari, pagina 10) wordt de Bosporus een rivier genoemd. De Bosporus is een engte tussen de Zee van Marmara en de Zwarte Zee.