Chimpansees vangen prooi met speren

Chimpansees in Zuid-Senegal gebruiken een soort spiesen om galago’s (kleine halfapen) dood te prikken die zich in boomholtes verschuilen.

Het is voor het eerst dat bij een dier het gebruik van wapens bij de jacht is geconstateerd. Het is ook voor het eerst dat bij chimps een jachttechniek is gevonden die vooral door jonge vrouwenchimps wordt toegepast.

Dat chimpansees gezamenlijk jagen op kleine apen was een grote, indertijd nogal schokkende, ontdekking van Jane Goodall eind jaren zestig. Tot nu toe leek de jacht een privilege van volwassen chimpmannen. De ontdekking van speergebruik door jonge vrouwen en ook wel door jonge mannen maakt daar een einde aan.

Opvallend is dat na de gezamenlijke mannenjacht de buit verdeeld wordt onder de chimpanseegroep, maar dat de opbrengst van deze galagojacht individueel bezit blijft. De analyse van de 22 gevallen van speergebruik wordt gepubliceerd in de editie van 6 maart van het vakblad Current Biology.

Dat dit gedrag nog niet eerder gezien is, ligt misschien aan de bijzondere omstandigheden in het savanneachtige halfbos waar deze chimps in Senegal leven. Maar de onderzoekers merken ook op dat in dit soort onderzoeken meestal de mannetjes goed gevolgd worden, en niet de jongeren.

Het is ook niet zo maar toevallig gedrag van de chimpansees. De onderzoekers, verbonden aan Iowa State University en de University of Cambridge, vonden een heel regelmatig gedragspatroon dat begint met het ontdekken van de boomholte waarin het prooidiertje zich kan bevinden, soms op wel tien meter hoogte. Vervolgens zoekt de aap een geschikte tak (gemiddeld 63 centimeter lang) en stroopt de bladeren eraf. Daarna worden soms de (slappe) uiteinden afgebroken en wordt een uiteinde aangepunt met de bek.

De chimps steken de speer heftig in de holte, zonder dat hun arm zelf erin gaat. Na een paar stoten wordt aan de punt gelikt of geroken. De onderzoekers zagen verschillende chimpansees galago’s eten, maar slechts in één geval werd gezien dat een ‘jager’ daadwerkelijk een bewegingloze galago uit de holte haalde en opat.

De onderzoekers leggen ook een verband met theorieën over het ontstaan van gereedschapgebruik bij vroege voorouders van de mensen, zoals het idee dat juist vrouwen een belangrijke rol speelden in de vroege menselijke werktuigtechnologie, circa drie miljoen jaar geleden.