Naturel vergt oefening

Tien finalisten streden tegen elkaar tijdens een wedstrijd voor nieuwslezers.

Criteria waren tekstbegrip en naturel praten. „Deze man acteert een nieuwslezer.”

Jacqueline Rijkmans, een van de tien finalisten in de talentenjacht voor nieuwslezers. Foto Rien Zilvold Jacqueline Rijkmans is één van de tien finalisten in de nieuwsleeswedstrijd. „Mijn hart ging 180 slagen.’’ Foto Rien Zilvold den haag nieuwslezerswedstrijdt bij anp jacqueline rijkmans foto rien zilvold Zilvold, Rien

„Radionieuwsdienst, verzorgd door het ANP.” In de kleine geluidsstudio op de radioredactie van het Algemeen Nederlands Persbureau klinken de vertrouwde woorden alsof er in 70 jaar niets is veranderd. Maar deze zaterdag zijn het geen professionals als Jeroen d’Hamecourt of Arend Langenberg die het bulletin brengen: vanaf zeven uur ’s ochtends wordt het nieuws elk uur gelezen door een van de tien finalisten van de talentenjacht voor nieuwslezers www.ikwordnieuwslezer.nl, georganiseerd door het ANP en de Veronica Radioschool.

„Doel van de talentenjacht is jonge mensen te interesseren voor het radiovak”, zegt directeur Els Bovenlander van Veronica.

Omdat het radionieuws van het ANP 70 jaar bestaat zijn de finalisten uitgenodigd op het hoofdkantoor in Rijswijk, waar Langenberg (nieuwslezer bij o.a. Sky radio) en d’Hamecourt (ANP Radio) samen met NOS-anchorman Jeroen Overbeek en Hannelore Zwitserlood (Q-music) de uitgezonden nieuwsbulletins beoordelen. De studio bestaat uit weinig meer dan een computer en een microfoon, niks indrukwekkende mengpanelen met flikkerende lampjes. Dat is ook niet nodig, sinds het nieuws niet meer vanuit dit hok live de ether in gaat: het ANP neemt het bulletin op om acht minuten voor het hele uur en dan wordt het verstuurd naar commerciële afnemers zoals Kink FM, Funx en Arrow Classic Rock. Op de publieke radiozenders verzorgt de NOS sinds 1995 zelf nieuwsbulletins.

In de gang van het persbureau hangen de tien aspirant-nieuwslezers een beetje rond – nieuwslezen blijkt vooral lang wachten, tot er weer een uur om is en drie minuten anonieme roem zijn aangebroken. De finalisten vormen een gemêleerd gezelschap: een 49-jarige pedagoge die kranten voorleest aan blinden, een 18-jarige radiotechnicus, de nieuwslezer van de regionale Limburgse omroep en een 29-jarige student filosofie. Jacqueline Rijkmans (38) is een van de gelukkigen die uit de 350 inzenders voor de finaledag werd geselecteerd. Haar eerste professionele ‘stemervaring’ deed ze op als telefoniste bij 008, een vriend met een geluidsstudio bleef aandringen om meer met haar stem te gaan doen. „Hij zei steeds: ‘Elke keer als ik je voicemail hoor denk ik: jij moet gaan nieuwslezen’.” Het bulletin inspreken viel haar mee, hoewel haar hart „180 slagen ging”. Het blijft spannend, ook al is het niet live en kun je besluiten om het meteen over te doen: toch moeten de nieuwsberichten in één keer achter elkaar goed worden voorgelezen.

Aan het eind van de dag vertrekt de jury naar een kamer om alle bulletins nogmaals te beluisteren. Voor de argeloze radioluisteraar klinken ze allemaal doodnormaal. En Langenberg merkt op dat hij het niveau echt hoog vindt. Maar om te winnen en een stage bij ANP te verdienen, moet je onderscheidend zijn. En dan geven details de doorslag.

Het belangrijkste criterium is tekstbegrip, vinden de juryleden. Je hoort meteen als de nieuwslezer een bericht niet begrijpt. Bijvoorbeeld, als de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken wordt aangehaald, moet je niet verderop in het bericht de klemtoon wéér op de naam Condoleezza Rice leggen, alsof je een nieuw persoon introduceert. Nee, weet Arend Langenberg, dat moet je ‘weglezen’ – een beetje omlaag gaan met de stem. Geconcentreerd luistert de jury naar het eerste bulletin en maakt aantekeningen. „Hij legt twee klemtonen in elk woord”, zegt Overbeek. „Ik hoor steeds komma’s als hij punten leest”, zegt Zwitserlood. En de eind-‘en’-en, die moeten ook niet zo deftig nadrukkelijk worden uitgesproken. „Deze man acteert een nieuwslezer”, besluit juryvoorzitter Langenberg. Dat is bijna de grootste faux-pas in het vak.

Want dat is het lastige van nieuwslezen: eerst moet je leren om foutloos voor te lezen, in een rustig tempo op een overdrachtelijke manier. En net als je dat beheerst, moet je het eigenlijk meteen weer afleren. „Je moet veel oefenen om natuurlijk te klinken”, zegt Zwitserlood. Een handige truc is om je in te beelden dat je het aan iemand voorleest: d’ Hamecourt leest het nieuws in gedachten voor aan zijn moeder, Zwitserlood ook.

Met ingespannen gezichten luistert de jury naar alle tien de bulletins. „Een beetje Marga van Praag-achtig”, ,,en dit is meer een Kermit de Kikker”, of: „begrijpt zij wel dat het bericht over Hugh Grant een luchtig verhaal is? Het lijkt net of ze de watersnoodramp verslaat.”

Het is een voormalige stotteraar uit de Pijp, die uiteindelijk tot winnaar wordt uitgeroepen. De 38-jarige Amsterdammer Ronald Remmelzwaan, die geen ervaring heeft met radio, maar werkt in de ‘communicatie en marketing’, voor het Concertgebouw. Twee minuten na de prijsuitreiking staat de winnaar onwennig te staren naar het kersverse, officiële ANP-bericht over de wedstrijduitslag. Nu gaat het over hemzelf.