‘Dit wordt het kabinet van-achter-de-voordeur’

VVD-fractieleider Mark Rutte wil het politieke verzet tegen de immateriële agenda van het nieuwe kabinet de komende jaren naar zich toetrekken.

Mark Rutte Foto Roel Rozenburg Den Haag:13.4.5 Mark Rutte. © NRC Handelsblad, Roel Rozenburg Rozenburg, Roel

Mark Rutte had nooit gedacht dat een VVD-leider op de barricades zou moeten om het recht op abortus en euthanasie te verdedigen. Maar nu de PvdA en het CDA in het regeerakkoord op immateriële zaken zoveel concessies aan de ChristenUnie lijken te doen, trekt hij ten strijde.

De komende vier jaar moet Rutte oppositie voeren. Hij heeft zich voorgenomen om met iedereen die hem aan een meerderheid kan helpen, samen te werken. „Van Marijnissen tot Wilders is iedereen me even lief”, zegt de VVD-fractieleider. Hij hoopt de PvdA te kunnen „losweken uit de coalitie” op immateriële thema’s en het CDA op fouten in het financieel-economische beleid.

Rutte heeft kritiek op dit kabinet omdat het de lasten eenzijdig legt bij de middeninkomens en omdat volgens hem het vreemdelingenbeleid verwatert. Daarnaast wil de VVD zich profileren op medisch-ethische kwesties.

Wat zijn daarbij uw bezwaren?

„Het gaat een kant op die ons absoluut niet bevalt. Er staat in het regeerakkoord dat er een discussie moet komen over de grondwet en het recht op leven. Dat is slecht Nederlands voor ‘geen euthanasie en geen abortus’. Bij euthanasie wil men meer nadruk op pijnbestrijding. Men stuurt aan op een situatie waarin pijnbestrijding een volwaardig alternatief is en euthanasie daarom niet meer nodig is.”

Hoe denkt u dat te voorkomen?

„We gaan een motie indienen om de bestaande beleidspraktijk niet in te perken door pijnbestrijding te accepteren. Euthanasie moet altijd een volwaardig, eigenstandig alternatief blijven in situaties van ondraaglijk en uitzichtloos lijden, zoals het in de wet staat.”

De PvdA zal als vrijzinnige partij toch nooit toestaan dat euthanasie of abortus echt beperkt worden?

„Ik weet het niet, maar ik ga daar wel voor waken. Dit is het kabinet-van-achter-de-voordeur. Het is betuttelend. Men zegt: ook als burgers zich aan de wet houden, gaan wij ons met hen bemoeien in zaken als euthanasie en abortus. Die punten zijn het meest uitgewerkt in het regeerakkoord. Niet toevallig, want ze zijn afkomstig van de ChristenUnie. Die heeft zeer goede zaken gedaan.”

De abortuswet wordt toch niet ingetrokken?

„Nee, maar de overtijdbehandeling wordt wél onder de abortuswet gebracht, met een flexibele bedenktermijn. Wij vinden dat je de overtijdbehandeling niet zonder wetswijziging onder de abortuswet kunt brengen.”

Het kabinet wil adoptie als alternatief voor abortus onder de aandacht brengen van zwangere vrouwen.

„De politiek moet zich niet mengen in de de vertrouwensrelatie tussen de arts en de vrouw. Als artsen vrouwen moeten wijzen op de mogelijkheid hun kind aan te bieden voor adoptie, moeten ze de vrouw actief aan het twijfelen brengen. Verder wil het kabinet onderzoek doen naar de psycho-sociale effecten van abortus. Maar adoptie heeft ook negatieve effecten op ouder en kind. Als je dat als overheid nadrukkelijk gaat bevorderen, dan moet je absoluut zeker weten dat je mensen niet met psycho-sociale problemen opzadelt. Wij zijn niet tegen adoptie, maar ik ga het kabinet wel vragen eerst onderzoek te doen naar de effecten van adoptie op moeders, kinderen en eventueel vaders.”

Het kabinet kiest voor een rem op de liberalisering van het maken van embryo’s voor stamcelonderzoek. Hoe ernstig is dat?

„Het is raar voor een kabinet dat wil investeren in innovatie en de kenniseconomie. Stamcelonderzoek is van groot belang voor de behandeling van ziektes als Alzheimer, Parkinson en diabetes. Nederland is voorloper op dit terrein in Europa, mede dankzij de inspanningen van het instituut van Ronald Plasterk. Het is toch vreemd dat de wetenschapper Plasterk als minister tegen uitbreiding van stamcelonderzoek is?”

Wat wilt u dat er mogelijk wordt op het gebied van stamcelonderzoek?

„Wij vinden dat het chemisch aansporen van een eicel zonder dat dit tot een embryo leidt, moet kunnen. Dat onderzoek wordt nu om ideologische redenen niet uitgebreid. Dat is ernstig.”

Waarom maakt u van deze immateriële onderwerpen het speerpunt van uw oppositie?

„Dit raakt aan een fundamentele trots dat we in Nederland een aantal zaken op een beschaafde en nette manier geregeld hebben. Dit roept de meeste emoties op. Het raakt mensen dat dit kabinet de klok dreigt terug te draaien.”