Banken nog erg soepel met strengere hypotheekeisen

Banken verstrekken hogere hypotheken dan in hun nieuwe gedragscode wenselijk wordt geacht. Op de vorig jaar ingevoerde norm dat aspirant-huizenbezitters gemiddeld een hypotheek van ten hoogste 4,5 keer hun bruto inkomen kunnen krijgen, maken banken veel uitzonderingen. Vooral hoogopgeleide starters met goede inkomensperspectieven kunnen nog altijd tot ruim zes keer hun inkomen lenen.

Dat blijkt uit een rondgang langs hypotheekadviseurs, makelaars en banken. Banken hebben afgesproken om vanaf begin dit jaar een maximum te stellen aan het deel van het inkomen dat opgaat aan hypotheeklasten. De inkomenstoets zou vooral starters treffen, omdat zij vaak maximaal moeten lenen. Doel van de inkomenstoets is mensen te beschermen tegen te hoge schulden.

Nu blijkt dat banken in de praktijk niet alleen naar het huidige inkomen kijken, maar ook naar het toekomstige inkomen. Starters zónder bovengemiddelde loopbaanperspectieven voelen de nieuwe beperkingen daarom wel. Zij kunnen tot een kwart minder lenen dan vorig jaar.

Met een modaal inkomen van 30.000 euro is volgens de norm ongeveer 145.000 euro te lenen. Hoogopgeleide starters met een soortgelijk inkomen kunnen ongeveer 50.000 euro meer lenen. Om nog meer te kunnen lenen, vragen steeds meer starters hun ouders om mee te tekenen of mee te financieren.

Als banken meer lenen dan de inkomenstoets toestaat, moeten ze dat schriftelijk kunnen motiveren, zo hebben zij afgesproken. De Autoriteit Financiële Markten (AFM), die toeziet op ‘verantwoorde kredietverstrekking’ door banken, kan op deze manier controleren of de inkomenstoets inhoud heeft. De AFM rondt later dit jaar een onderzoek hiernaar af.

In buurten die populair zijn bij hoogopgeleide starters valt het merendeel van de afgesloten hypotheken buiten de norm. Erwin Nissa, hypotheekadviseur bij De Hypotheker in de Amsterdamse wijk Watergraafsmeer, zegt dat acht van de tien afgesloten hypotheken in zijn wijk buiten de inkomenstoets vallen.

Het Nationaal instituut voor budgetvoorlichting (Nibud), dat de norm voor de banken opstelt, krijgt nog regelmatig telefoontjes met vragen van hypotheekverstrekkers. „De banken zijn nog erg bezig om de nieuwe norm in de software te krijgen”, zegt Nibud-onderzoeker Marcel Warnaar.

Hypotheken: pagina 10