Waarom Britneys afgeschoren haar voor zoveel ophef zorgt

Singer Britney Spears poses backstage following the Baby Phat 2007 Fall collection during New York Fashion Week February 2, 2007. REUTERS/Eric Thayer (UNITED STATES) REUTERS

‘They tried to make me go to rehab, but I said no, no no.’ Aldus Amy Winehouse in het aanstekelijke gelijknamige nummer, Rehab. Winehouse, voormalig drankorgel, moest herhaaldelijk goedbedoelde pogingen afweren van haar platenmaatschappij en nogal wat mensen om haar heen die haar het liefst in een gesloten inrichting zagen afkicken van de alcohol. Haar antwoord is nu bekend, en de tegendraadse popdiva, ooit na één nummer al kotsend van een Londens podium afgevoerd, is daarmee beslist een trendbreker.

Maar misschien is haar weigering wel zo gek nog niet. Rehab is tegenwoordig niet meer voor mensen die echt ergens aan verslaafd zijn en willen afkicken. Rehab is voor mensen als de Amerikaanse auteur James Frey, die een sensatieroman over hun zogenaamde lijdensweg willen schrijven, gepresenteerd als non-fictie. Rehab is voor mensen als Mel Gibson, die tegen een politieagent had gezegd dat ‘de joden verantwoordelijk zijn voor alle oorlogen op aarde’. Rehab geneest steevast hardnekkige gewoontes als antisemitisme en racisme. Dat besefte ook de Britse Big Brother-ster Jade Goody, die na haar racistische uitlatingen tegenover een Indiase medebewoner van het Britse Big Brother-huis zoveel doodsbedreigingen ontving dat rehab de enige weg die haar nog openstond – en vermoedelijk ook de veiligste.

Rehab, kortom, is tegenwoordig vooral voor beroemdheden die stomme dingen zeggen of doen. Kwam door de alcohol, en andere middelen, zo impliceren ze. Nee, bij volle bewustzijn hadden ze die uitspraken anders nooit gedaan. Met een verblijf in een ontwenningskliniek geeft je een duidelijk signaal af van schuldbewustzijn en boetedoening. Kate Moss, een jaar geleden al cokesnuivend gesignaleerd op een feestje, ging voor de vorm een tijdje in rehab, werd prompt gerehabiliteerd en verdient nu meer dan ooit. Terwijl de aanwezigheid van artsen op het verblijf een air geeft van autoriteit en medisch verantwoorde praktijken, is het in feite een razendsnelle en een –- voor de niet-verslaafde celebrities –- vrij pijnloze manier om je credibility weer op te poetsen.

En dan zijn er natuurlijk ook nog de echte basket cases. Neem nou Britney Spears. Afgelopen vrijdag stopte ze, met een ware vloot aan begeleidende auto’s en bodyguards, voor de deur van ‘Esther’s Haircutting Studio’ in Tarzana, LA. Ze marcheerde naar binnen en eiste dat de kapster, Esther Tognozzi, haar haar zou afscheren. Toen die dat weigerde, greep ze zelf de tondeuse en schoor en plein publique haar eigen hoofd kaal. Vervolgens bezocht ze de naburige tatoeageshop ‘Body and Soul’. Daar liet ze een tatoeage zetten op haar pols en haar heup, naar verluidt een paar lippen en een kruisje, terwijl ze naar een cd van Janis Joplin luisterde.

Foto’s van het kapsalondrama gingen ondertussen al de hele wereld over. Inmiddels had Tognozzi, van de schrik bekomen, Britneys lokken bijeen geraapt. Ze zijn nu via een speciale website te koop voor ‘minimaal 1 miljoen dollar’, samen met de Bic-aansteker die ze bij zich had, een blikje Red Bull dat ze had gedronken en de tondeuse die de verschrikkelijke daad had verricht. Dit is de kans om de trotse eigenaar te worden van ‘een stukje geschiedenis dat niet herhaald kan worden’, aldus de site. Een ‘deel’ van de opbrengst zal naar liefdadige instellingen gaan, schijnt.

Ook wordt het haar, in verschillende kleurschakeringen en gradaties van echtheid, inmiddels te koop aangeboden op eBay in zulke uiteenlopende plaatsen als Duitsland, Schotland en Australië. De hele wereld speculeert ondertussen over haar motieven en geestelijke gezondheid.

Wat is er niet raar aan dit verhaal? Het vreemdste detail, wat mij betreft, is die cd van Janis Joplin. Britney die naar Janis Joplin luistert? Dan zijn haar muzikale voorkeuren wel heel radicaal verschoven. Maar heel vreemd ook is de wereldwijde ontzetting over het kale hoofd van de popster. Dit is dezelfde Britney die nog niet zo lang geleden upskirt werd gefotografeerd terwijl ze uit een limousine stapte, overduidelijk zonder enig ondergoed aan. Ook daar had ze geen haar. Maar deze scène leidde slechts tot gegniffel en talloze oververhitte commentaren op menig jongensweblog.

Wat is er eigenlijk aan de hand, dat we full frontal nudity minder schokkend vinden dan een kale vrouw? Dat een bos afgeschoren lokken tot meer ontzetting leidt dan Britneys excessieve feesten, beesten en zuipen van de laatste maanden, of zelfs haar autorijden met baby op schoot?

Zoals Samson al wist, is haar een onweerstaanbaar machtig versiersel. Zó machtig, dat het in grote delen van de wereld niet getoond mag worden. Daar is het verbergen van vrouwenhaar een teken van zedigheid. Maar, wat er ook over beweerd mag worden, een daad van zelfbeschikking kan het niet worden genoemd. Vrouwen die hun haar om cultureel-religieuze redenen verbergen, nemen daarmee in feite de verantwoordelijkheid voor de zelfbeheersing van mannen. Bedekking is een gevolg van onbeheersbare mannelijke driften.

Iets heel anders is er aan de hand wanneer vrouwen uit vrije wil hun haar afscheren en hun kale hoofd trots aan de wereld tonen. Daarmee komen we in de regionen van eigenzinnige sterren als Sinead O’Connor en vele duizenden lesbo’s wereldwijd. Vrouwen die zo hun hoofd kaalscheren geven daarmee het signaal af dat ze zich buiten de geijkte criteria voor aantrekkelijkheid en vrouwelijkheid plaatsen. Ze verbergen zich niet, in de hoop geen mannelijke lusten uit te lokken, maar zeggen veel eerder: ‘Vind me mooi zoals ik ben – als je durft!’

Maar kan dit nu ook van

Britney worden gezegd? Een werknemer van de tatoeagesalon had de popster horen zeggen: „I don’t want anyone touching me. I’m tired of everybody touching me.” En het zal wel geen toeval zijn dat het door Britney gelanceerde parfum ‘In Control’ heet. Maar ondertussen zit de zangeres, voorzien van een blonde pruik, alweer in rehab – eerder een laatste wanhoopspoging dan een rehabilitatie-voor-de-vorm.

Nee, dan Amy Winehouse. Ze wil nog niet dood gezien worden in rehab en ook is ze voorzien van een werkelijk surrealistisch grote bos haar. Gevraagd of het haar eigen haar was, in het televisieprogramma Never Mind the Buzzcocks, antwoordde ze: „Yes. Because I bought it.” Economisch onafhankelijk en een grote bek – verreweg de beste manier om rehab op afstand te houden.

corine vloet

    • Corine Vloet