Migratie thema verkiezingen Senegal

Senegal gaat zondag naar de stembus. De zittende president Abdoulaye Wade (80) is favoriet, ook al bracht hij niet de gewenste verandering in het West-Afrikaanse land.

De Senegalese zanger Youssou N’dour houdt zich meestal ver van politiek. „Ik ben neutraal.” Maar drie weken geleden bemoeide de wereldster zich toch even met de binnenlandse politiek. Om een mogelijk gewelddadige bijeenkomst van de oppositie te voorkomen, riep hij de belangrijkste oppositieleiders bijeen en haalde hen over om een gepland protest in de hoofdstad Dakar af te blazen. De plaatselijke autoriteiten hadden geen toestemming gegeven voor de demonstratie; een garantie voor een confrontatie met de veiligheidstroepen.

N’Dour had al eerder zijn stem verbonden aan een anti-migratiecampagne. Met andere Senegalese muzikanten bracht hij het nummer ‘Emigration’ uit, waarin hij jongeren opriep om toch vooral hun land niet te verlaten. In 2006 landden circa 30.000 Afrikanen op de Canarische eilanden, de meesten daarvan waren Senegalees.

Het debat over de migratie van duizenden Senegalezen die in kleine bootjes Europa proberen te bereiken, domineert ook de verkiezingscampagne in het West-Afrikaanse land. Oppositiekandidaat Ousmane Tanor Dieng (60) van de Socialistische partij veroordeelt de afspraken die president Abdoulaye Wade heeft gemaakt met Spanje over het terugsturen van illegale Senegalese migranten. De overeenkomst met Madrid heeft ertoe geleid dat inmiddels 5.000 jonge Senegalezen die door Spaanse patrouilleboten bij de Canarische eilanden zijn opgepikt, onder politie-escorte zijn teruggevlogen. „Onacceptabel”, volgens Dieng, die Wade ervan beschuldigt de migranten in de „uitverkoop” te hebben gezet in ruil voor 20 miljoen euro aan hulp. Dieng is van plan om – mocht hij gekozen worden – nieuwe migratieverdragen te sluiten. Repatriëring van illegale migranten hoort daar niet bij.

Wades migratiebeleid is hem op binnenlandse kritiek komen te staan en het is de vraag of de jeugdige stadsbewoners die hem in 2000 kozen, opnieuw op hem stemmen. Wades’ leus is Sopi, ‘verandering’ in het Wolof. Zeven jaar geleden sloeg dat aan bij de jeugd, die iets anders wilden dan het beleid van de Socialistische partij die vier decennia daarvóór aan de macht was.

De gewenste sopi bleef uit. Toch stevent de populist Wade af op herverkiezing. „Als je iets opbouwt, moet het fundament sterk zijn, en dat heb ik gedaan”, zei hij in zijn verkiezingscampagne. Wade begon die campagne niet toevallig nabij Touba, het spirituele centrum van de islamitische Mouride-beweging waartoe Wade behoort. Veel van Wades macht is gebaseerd op zijn lidmaatschap van dit invloedrijke broederschap dat de Senegalese handel in handen heeft. Volgelingen van de Senegalese religieuze leider Cheikh Bethio Thioune, die gelieerd is aan de president, raakten afgelopen week in Dakar een aantal maal slaags met oppositieaanhangers.

De voormalige premier Idrisse Seck (47) is een van de 14 kandidaten die het zondag tegen Wade opneemt. De populaire Seck was ooit binnen de regeringspartij PDS (Democratische Partij) de kroonprins van Wade, totdat de president hem in november 2004 ontsloeg vanwege verdenking van corruptie. Zeven maanden zat hij in de gevangenis, maar vorig jaar februari kwam Seck plotseling vrij; tot een officiële aanklacht of veroordeling kwam het niet.

Een maand geleden kondigde Wade opeens de terugkeer aan van Seck. De terugkeer van de ‘verloren zoon’ naar de regeringspartij wekte alom verbazing. Het woord ‘overloper’ viel. De krant L’Observateur suggereerde dat Seck een deal zou hebben gesloten met Wade; Seck zou het voorzitterschap van het parlement zijn beloofd.

Wade maakte bij zijn aantreden indruk bij westerse leiders en donoren met zijn streven naar democratie en transparantie. Dat imago heeft een kleine buts opgelopen omdat hij de parlementsverkiezingen herhaaldelijk heeft uitgesteld. Die zijn nu gepland in juni.

Vijf jaar geleden is vastgelegd dat de presidentiële termijn van zeven naar vijf jaar wordt teruggebracht. Wanneer de tachtiger opnieuw wordt gekozen, zou dat ook de laatste keer zijn; in 2001 is eveneens besloten om het aantal termijnen te limiteren tot twee.