Kartelbeleid Kroes kan de plank ook misslaan

De Europese Commissie treedt hard op tegen kartelvorming. Dat is goed, maar het hoeft er niet toe te leiden dat de winsten ineenstorten.

De jongste boete, de hoogste ooit, kwam voor rekening van de liftindustrie. Vijf bedrijven, waaronder ThyssenKrupp, zijn tot een boete van in totaal 992 miljoen euro veroordeeld wegens gedrag dat in strijd was met de mededingingsregels, gedurende een periode van meer dan tien jaar in vier landen.

Neelie Kroes, de Europees commissaris voor Mededinging, heeft hun activiteiten ‘misdadig’ genoemd. En dat waren ze ook, inclusief schimmige bijeenkomsten in verafgelegen restaurants en het gebruik van prepaid mobieltjes om het traceren van de gesprekken onmogelijk te maken.

De aanval op de liftsector is slechts één front in de oorlog tegen een traditionele Europese manier van zakendoen, de joviale samenwerking tussen concurrenten. Maar sommige van die Europese kartels hebben weinig te maken met zakkenvullen en buitensporige winsten.

Neem de liftsector. De operationele winstmarge ligt rond de tien procent, niet bepaald indrukwekkend voor een kapitaalintensieve industrie met aantrekkelijke service-contracten na oplevering.

Die winstmarge is niet hoger dan die van Rolls-Royce, dat een soortgelijk activiteitenpakket heeft in een zwaar bevochten sector. Het liftkartel was niet zozeer een opzetje om snel rijk te worden, maar eerder een manier om de markt stabiel te houden.

Maar nu de Commissie heeft gesproken, zullen de praktijken in deze bedrijfstak moeten veranderen. Dat betekent niet alleen minder vriendschappelijke tête-à-têtes, het zal er ook toe leiden dat de aanbieders minder snel bereid zullen zijn om lange-termijncontracten tegen een vaste prijs af te sluiten. En zij zullen moeten leren een zorgvuldiger prijsbeleid te voeren, omdat er geen vangnet zal zijn om hen op te vangen als ze fouten maken.

Als een van de betrokken bedrijven een té agressief prijsbeleid gaat voeren, kan het met verliezen worden geconfronteerd die het zouden dwingen de sector te verlaten.

De liftsector kent hoge drempels voor nieuwkomers en bescheiden groeicijfers, zodat een verdwenen concurrent vermoedelijk niet snel zal worden vervangen. Dat zou ironisch zijn – een pro-concurrentiebeleid dat minder concurrentie oplevert.

Het is een risico dat het nemen waard is. Kartels moeten regelmatig tot de orde worden geroepen. Maar Kroes moet oppassen, want in een ongedifferentieerde bedrijfstak als de liftsector – waar geen merkentrouw bestaat en de producten onderling weinig verschillen – zullen concurrenten in het algemeen wel een manier vinden om een ‘verantwoordelijk’ prijsbeleid te voeren. Ze zullen er nu alleen nóg voorzichtiger mee moeten omspringen.

Edward Hadas en Una Galani

Toezicht op hedgefondsen laat nog steeds te wensen over

De Amerikaanse beurswaakhonden hebben zichzelf aangelijnd. De presidentiële Working Group on Financial Markets (werkgroep financiële markten), die wordt voorgezeten door minister van Financiën Hank Paulson en vertegenwoordigers van een aantal overheidsdiensten telt, heeft vandaag een serie beginselen over het toezicht op hedgefondsen geformuleerd die de verantwoordelijkheid voor dat toezicht grotendeels in handen legt van de crediteuren en tegenpartijen van die fondsen. Dat is verstandig.

Deze instanties hebben immers meer informatie over hun hedgefonds-klanten en hebben geavanceerdere analytische vuurkracht tot hun beschikking dan de toezichthouders. De wens om verliezen als gevolg van catastrofes als de bijna-ineenstorting van hedgefonds LTCM in 1998 te voorkomen, moet ze vermoedelijk waakzaam houden.

Als de toezichthouders ervoor hadden gekozen de hedgefondsen zelf in de gaten te houden - iets waarvoor ze duidelijk niet zijn toegerust - had dat een vals gevoel van veiligheid kunnen opleveren. Een dergelijke zelfgenoegzaamheid kan aanleiding geven tot onachtzaamheden en vage normen, en zou het risico van ontsporingen juist vergroten.

Maar één waakhond blaft nog steeds. Vorig jaar september waarschuwde de president van de New Yorkse Fed, Timothy Geithner, dat banken hun normen voor het verstrekken van kredieten te zeer versoepelden om klandizie van hedgefondsen aan te trekken. Het leek erop dat het belang van de kredietverleners om ongelukken te vermijden, moest wijken voor het belang om klanten binnen te halen. De opmerkingen van Geithner zijn erin geslaagd problemen op andere gebieden te voorkomen. Hij dwong Wall Street om de potentieel gevaarlijke achterstand in het papierwerk van de snelgroeiende markt voor kredietderivaten in te lopen. En de zorgen die hij uitte over de kredietverstrekking aan hedgefondsen hebben de zaak in de schijnwerpers gezet. Maar of de banken maatregelen hebben getroffen om iets aan het probleem te doen, staat nog te bezien.

De Federal Reserves manen beleggers in hedgefondsen ook om hun huiswerk te doen. Het rapport van de werkgroep benadrukt het belang van goed onderzoek en voortdurend toezicht. Maar deze taken liggen buiten het bereik van veel beleggers, vooral omdat er veel verschil bestaat in de hoeveelheid informatie die hedgefondsen loslaten. Kijk maar naar Amaranth, dat geld aan wist te trekken van de fine fleur van Wall Street, waaronder Paulsons eigen Goldman Sachs. Als deze beleggers de problemen niet konden zien aankomen, wie dan wel?

David Vise

Vertaling: Menno Grootveld

    • Edward Hadas
    • Una Galani
    • David Vise