Het wedden om de Oscars is begonnen

Ligt de nadruk op relatiefilms of op oorlogsfilms? Of gaat een klimaatfilm met de meeste Oscars strijken? Het grote speculeren is weer begonnen, maar zondagnacht weten we meer .

Regisseur Martin Scorsese met Leonardo di Caprio op de set van ‘The Departed’ Foto AP This promotional photo provided by Warner Bros. shows director Martin Scorsese working with actor Leonardo DiCaprio, right, on the set of "The Departed." Scorsese was nominated Tuesday, Jan. 23, 2007, for best director as the nominations for the 79th annual Academy Awards were announced in Beverly Hills, Calif. (AP Photo/Warner Bros. Entertainment, Andrew Cooper) Associated Press

Speculeren is zinloos. Maar speculeren is wel de helft van de pret bij de Oscars. Morgennacht in het Kodak Theatre in Los Angeles worden de beeldjes uitgereikt door ’s werelds meest exclusieve vereniging van filmprofessionals, de Academy of Motion Picture Arts en Sciences. Het 79ste gala wordt vanaf twaalf uur ’s nachts live op de Nederlandse televisie uitgezonden via Film 1.

Al maanden lang worden kleine en grote aanwijzingen waargenomen, opgetekend en in stelling gebracht op wat CNN-achtig The Road to the Oscars wordt genoemd. In vakbladen, glamourtijdschriften, tv-programma’s websites en nieuwsgroepen worden lijsten aangelegd, waarbij de eigen smaak, de recensies en eerdere prijzen (Golden Globes! Bafta’s!) als indicatoren worden gezien.

Maar dan is er nog altijd de geheimzinnige factor van de Academy zelf, de 5.830 leden van de vakvereniging, wie naar believen smaak en wansmaak kan worden toegedicht. Over hen krijgen we nu eens te horen dat zij als een blok vallen voor Europese oorlogsfilms (als De aanslag een Oscar krijgt), dan weer dat ze daar eigenlijk genoeg van hebben (als Zwartboek niet eens genomineerd wordt). We denken dat ze dol zijn op acteurs die zich voor hun rol een handicap aanmeten (Dustin Hoffman als autist in Rain Man), maar de volgende gehandicapte laat hen ineens weer koud (Russell Crowe in A Beautiful Mind). En als ze jaren achter elkaar Martin Scorsese hebben overgeslagen bij de verdeling van de hoofdprijzen, zouden ze het dan dit jaar gewoon nog een keer durven? Of juist niet?

Kenners en de wedkantoren speculeren naar hartelust tot morgenavond West Coast tijd. De odds op pakweg yahoo.com verschillen van die in grote wedkantoren of in de Metro, maar in een paar categorieën lijken de Oscars wel al vergeven. Vrijwel niemand heeft het over een andere documentaire dan over An Inconvenient Truth met klimaatkampioen Al Gore. Er zijn wel mensen die Judi Dench in Notes on a Scandal tippen, maar vrijwel niemand denkt echt dat zij de briljante Helen Mirren in The Queen kan verslaan. En ook Forrest Whitaker lijkt een Oscar voor zijn rol als Idi Amin in The Last King of Scotland nauwelijks te kunnen ontgaan.

Maar zoals gezegd, de Academy zelf is het zwarte gat van de Oscar-avond. Het ene jaar heet het dat de leden te oud zijn, dan heeft ‘de joodse lobby’ weer te veel invloed. Dit jaar heeft de militante zwarte dominee Jesse Jackson maar 110 zwarte leden geteld. De nominaties voor zwarte acteurs als Forrest Whitaker en voor Jennifer Hudson en Eddie Murphy (beide in Dreamgirls) zijn volgens hem slechts doekjes voor het bloeden. ,,Dit is geen afspiegeling van hedendaags Amerika’’, is zijn conclusie.

Kan zijn, maar de genomineerde films lijken wel elk jaar een getrouwe afspiegeling van de geestesgesteldheid op het westelijk halfrond – en dan hebben we het niet per se over de winnaars. Er zijn jaren geweest dat relatiefilms prevaleerden (edities uit de jaren zeventig en tachtig met Kramer vs Kramer en On Golden Pond). Er zijn jaren geweest dat de Academy met de natie leek te willen vluchten in fantasiewerelden (de edities met The Lord of the Rings of Gladiator). Dit jaar is grimmigheid troef bij de nominaties. Amerika, zo lijkt het, kijkt de boze buitenwereld recht in het gezicht. En daarbij gaat het vooral om geweld dat opzoekt, overvalt en vernietigt.

Babel is daar het beste voorbeeld van, een vuistslag van een film. Regisseur is de Mexicaan Alejandro González Iñárritu, maar de sterrencast is internationaal, van Brad Pitt en Cate Blanchett tot aan Gael Garcia Bernal. Alles draait hier om de kogel waardoor een Amerikaanse vrouw wordt geraakt. Er is letterlijk op de hele wereld geen ontkomen aan het geweld dat uit angst voortkomt. In zoverre lijkt Babel op de verrassende winnaar van vorig jaar, Crash. Daarin draaide alles om de kleur van de huid en niemand ontkwam in die film aan het geweld dat huidskleur oproept.

In Letters from Iwo Jima is het geweld logischer: dit is een oorlogsfilm. Maar ook hier is geweld een geniepige besluiper van het dagelijks leven, want de Japanse soldaten die ingegraven op het eiland Iwo Jima op hun overmachtige tegenstander wachten, leren we in flash backs kennen als aardige vaders, echtgenoten, zonen en broers.

Kijk wat geweld aanricht met die aardige jonge Britse arts in Oeganda, die in The Last King of Scotland alleen maar goed wil doen voor arme mensen. Hij wordt door het gewelddadig paranoïde regime van Idi Amin meegezogen in een orgie van lijken. Alle goede bedoelingen van de westerling in Afrika maken de toestand in dit werelddeel alleen maar erger, zo lijkt het. Om van zijn eigen toestand maar te zwijgen. Zwaargewond en gedemoraliseerd keert de jongen terug naar huis.

En kijk naar The Departed van Martin Scorsese – om de een of andere reden de grote favoriet (43 procent kans volgens yahoo.com), terwijl deze gangsteropera echt niet kan tippen aan Scorseses mooiste films waarmee hij nooit een Oscar won. Hier gaat het om twee undercovers, de een politieman bij een bende, de ander bendelid bij de politie, die elkaar moeten opzoeken en vernietigen – search and destroy. Je vraagt je af of de Academy-leden bewust of onbewust zichzelf rekenschap geven van de Amerikaanse positie in de wereld van nu. Of ze bang zijn dat de bemoeienis met de buitenwereld als een bloedige boemerang zal terugkomen op hun eigen hoofd.

Dat is misschien ook de reden dat de ‘vijfde’ nominatie een film als Little Miss Sunshine is, lief en vrolijk. En gek, zeker, maar veilig gek.

De volledige opsomming van de genomineerden voor een Oscar zijn te lezen op www.nrc.nl/kunst