Het huis van ooit

De huizen van de toekomst lijken een beetje mal, maar krijgen vaak gelijk, in hun huiselijke voorspellingen.Hester van Santen

Een volledig kunststoffen toekomsthuis, ter meerdere glorie van de plasticsdivisie. Dat zette de chemische fabriek Monsanto in juni 1957 neer in het twee jaar eerder geopende Disneyland, Californië. Het Monsanto House of the Future hield het midden tussen een klavertjevier en een champignon.

De inrichting was er vooral om de zegeningen van man-made fibers te tonen: plastic ramen met een gekleurd ballenpatroon, en polaroid plafondpanelen. Omwentelingen in de sociale verhoudingen voorzagen de chemici niet. “Wat zou het toch heerlijk zijn om in deze keuken het avondeten klaar te maken”, verzucht een ‘bezoekster’ op de promovideo terwijl ze het aanrecht streelt.

De bouwers van toekomsthuizen hebben het opvallend vaak bij het rechte eind met hun voorspellingen over huis-tuin-en-keukentechnologie, zo blijkt na een zoektocht naar oude toekomsthuizen. Niet steeds: de ultrasone vaatwasser uit 1957 figureert nu nog steeds op futurologie-websites. Maar Monsanto, dat samenwerkte met het gerenommeerde technologisch instituut MIT, voorspelde wel de komst van de elektrische tandenborstel, de magnetron en het telefoneren zonder handen.

Zouden die vernieuwingen de bezoekers van de champignon toen overbodig geleken hebben? Zo ging het vaak. Nog in 1995 schreef het blad van de Universiteit Twente over een lezing van technologiegoeroe Chriet Titulaer over de elektronische snelweg. Titulaer voorspelde toen dat die mensen onafhankelijk zou maken van hun locatie. Stemmen zou gaan per computer, en daar bestelde je ook je bioscoopkaartjes en vliegreizen. “Maar eh, hebben we al die zaken nu echt nodig?”, vroeg de journalist van het universiteitsblad zich af. Nee, natuurlijk niet. Maar elektrische tandenborstels ook niet.

chriet titulaer

Hoewel er besmuikt gelachen werd om zijn ringbaard en Limburgs accent stond techniekjournalist Titulaer in de jaren tachtig gelijk aan alles wat nieuw en technologisch was. Na de ontdekking van aids kwam er zelfs een condoomcampagne met de tekst ‘Chriet gebruikt ze’. Titulaer was de bedenker van het enige Nederlandse huis van de toekomst dat nog steeds in hoofdletters geschreven wordt: het in 1989 opgeleverde Huis van de Toekomst in het Autotron in Rosmalen.

Er is weinig van over. Het Huis, dat uiterlijk opvallend gedateerd is (wit! glas! jaren tachtig!) werd na zeven jaar ontruimd. Nu is het een onderkomen voor feesten en partijen. Titulaer wil er niet meer over praten; hij schrijft per e-mail dat hij nooit meer interviews geeft. Maar in zijn boek Huis van de toekomst dat bij de opening verscheen, toont hij zich een goede ziener. Veel vindingen ogen nu alledaags en zelfs ouderwets. De meeste thuisfaxen hebben anno 2007 alweer een veilig heenkomen gevonden op zolder. Een cd-i-speler heb je al voor 25 euro, op Marktplaats.

Stel dat die trend zich doorzet. Dan kunnen we nu in vergelijkbare futurologische woningen zien wat in 2025 bij de kringloopwinkel ligt. Op naar Living Tomorrow, een toekomsthuis dat drie jaar geleden opende op vijf minuten lopen van de Amsterdam Arena. Het is een combinatie van een hangar en een overmaatse eierdop, van metaal en glas. Is dat ding, op een winderig parkeerterrein met kippengaas erom, de toekomst? Maar bij binnenkomst dienen een natuurstenen trap en vele blauwe lampjes zich aan. Op de derde verdieping woont het fictieve gezinnetje van Karen, Tom en hun dochter Lara, te midden van prototypes van apparaten die de sponsors (van Philips tot Bosch) aan het publiek willen tonen.

Kern van het woongenot is dat alle spullen en alle personen in huis altijd en overal herkend worden. Alles wat los en vast zit, van de pizzadozen tot de teddyberen, is gechipt. Handig voor de logistiek in de fabriek en de winkel, maar ook voor in huis. Een voorbeeld. Knuffel kwijt? De laptop laat zien dat hij onder een kast in de bijkeuken ligt. En – een oude bekende uit het toekomsthuis-gebeuren – de koelkast weet wanneer er nieuwe melk ingekocht moet worden, en of de pesto over de datum is.

Zo vergaat het ook de mensen in huis: al het bezoek krijgt eerst een gezichtsscan. Opdat de badkamerspiegel ziet wie op de weegschaal staat, en direct de ontwikkeling van zijn of haar overgewicht weergeeft. Mocht die informatie onwelkom zijn, dan wil de spiegel ook wel ’s mans persoonlijke nieuwsvoorkeur projecteren. Absurd! De digitale weegschaal houdt automatisch de oven voor brownies gesloten, en de intelligente spiegel blijft maar crème en haargel bestellen... Maar die delivery box bij de voordeur, dat lijkt wel wat. Toch handiger dan Wehkamp-kleren op kantoor laten bezorgen omdat je er niet voor thuis wilt blijven.

Over twee jaar wordt het Living Tomorrow-huis afgebroken. Dan wordt het tijd voor nieuwere prototypes – de dvd-recorder met harde schijf in de woonkamer staat immers al lang in de winkel. Het einde van Monsanto’s plasticparadijs kwam na tien jaar (moeizaam: de sloopbal wist geen raad met de taaie muren). En ook het vroege einde van Titulaers creatie was gepland. De toekomst was immers heden geworden.

Eén kanttekening. Die mollige vormen en taps weglopende muren, heel populair in futuristische huizen, redden het niet. In 2032 staat er vast weer ergens een toekomsthuis met het uiterlijk van een Barbapapa.

Wedden dat ons bejaardenhuis dan gewoon rechte muren heeft. Maar wel een wc met persoonsherkenning en urineanalyse.

„And plastic dishes, of course!” De promotiefilm van het Monsanto-huis komt van www.extinct-attractions-club.com