DigiD simpeler te krijgen dan een bankpasje

DigiD wordt de digitale identiteit voor iedere Nederlander. Het vormt een soort compromis tussen gemak en zekerheid.

Hebt u net vorig jaar een elektronische handtekening bij de Belastingdienst aangevraagd? Dan kunt u die nu weer weggooien, want daar is een ander systeem voor in de plaats gekomen: DigiD. Het wordt voor elke overheidsinstantie uw permanente digitale identiteit. Later krijgt uw identiteitskaart een chip die ook uw digitale identiteit bevat (eNIK). Dan kunt u met een kaartlezer de meest gevoelige gegevens verzenden.

Voorlopig is DigiD een compromis tussen gemak en zekerheid. U komt gemakkelijker aan een DigiD dan aan een bankpasje waarvoor u met een identiteitsbewijs bij een loket moet opdraven.

DigiD bestelt u simpel achter de computer. Op het elektronische aanvraagformulier vult u eerst uw sofinummer in, dat is te vinden op belastingaanslagen en jaaropgaven. Het sofinummer wordt overigens omgedoopt tot Burgerservicenummer; uw numerieke identiteit binnen de hele overheid. Bij de aanvraag voor de DigiD vult u vervolgens naam en adres in en klaar is Kees.

Desgewenst kunt u ook een e-mailadres en een mobiel telefoonnummer opgeven. Na enkele dagen ontvangt u per post een code waarmee u de elektronische aanmelding afrondt. Uw zelfgekozen inlognaam en uw zelfgekozen wachtwoord zijn de entree tot de elektronische overheid en de bevestiging van uw identiteit.

Het wachtwoord kunt u later nog wijzigen. Het kan ook zoek raken. Dat is onhandig omdat de overheid het aan niemand geeft, ook niet aan uzelf. Bij verlies zit er niets anders op dan een nieuwe DigiD aan te vragen.

Dat is niet zo ingewikkeld en gratis maar uw vertrouwde inlognaam kunt u dan niet opnieuw gebruiken omdat die voor wat het systeem betreft nog steeds in gebruik is. Dat alles ter wille van de betrouwbaarheid van de DigiD.

Het veiligheidsniveau is overigens niet spectaculair hoog. Voor een simpele belastingaangifte is dat niet zo essentieel. Voor wie er baat bij heeft op uw naam een gefingeerde belastingaangifte in te dienen, is papier trouwens veel gemakkelijker. Als het aankomt op het incasseren van geld of het versturen van privacygevoelige informatie, kan dat anders liggen.

Voor die situaties beschikt DigiD over een verhoogd zekerheidsniveau. U moet dan, voordat u verder kunt, een code intypen die u per sms ontvangt. Dat gebeurt op het bij DigiD aangemelde mobiele nummer. Die extra controle maakt de computercommunicatie inderdaad betrouwbaarder. Omdat ook de verificatie van uw 06-nummer enige tijd vergt, is het handig dit nummer meteen bij de aanvraag van een DigiD op te geven; er komt toch een moment waarop u met de moderne ontwikkelingen mee moet.

Tenzij u zweert bij papier. Voor particulieren blijft de mogelijkheid van schriftelijke aangiften en brieven bestaan. Telefoneren mag ook. Dat gaat straks via callcentra bij de gemeenten die u zo nodig doorverwijzen naar het callcenter van specifieke overheidsdiensten zoals de fiscus dat u zo nodig terug laat bellen door een gespecialiseerde ambtenaar.

Tot zover is de hele operatie misschien alleen een hinderlijke verversing van uw digitale fiscale handtekening. Het echte nut ervaren de meer dan twee miljoen aanvragers als ze met de DigiD met elke willekeurige overheidsinstantie zaken kunnen doen.

Instanties als de Belastingdienst en het UWV zijn al aangesloten, net als 100 gemeenten. Het gemak van de DigiD wordt nog groter als u een eigen elektronisch plekje krijgt bij de overheid: uw Persoonlijke Internetpagina (PIP).

Daar kunt u niet alleen alle zaken met de overheid afhandelen maar ook zien wat de overheid zoal van u weet. Het gaat om informatie over uw auto, huis, maar ook uw werkgever en inkomen.

Inmiddels beproeven 1.000 particulieren een proefversie van een PIP. Dat alles komt ook beschikbaar voor bedrijven, al krijgen die twee nummers. Alle rechtspersonen krijgen een nummer voor het rechtsverkeer met de overheid (hun huidige fiscale nummer) en één nummer voor commerciële communicatie op ondernemingsniveau (het Kamer van Koophandel-nummer).

U krijgt er straks als particulier de burgerplicht bij goed in de gaten te houden welke informatie in uw PIP staat, want elke overheidsdienst baseert zich daarop. Het kleinste foutje werkt dus overal door. Bovendien dreigt u opgezadeld te worden met de bewijslast als in uw PIP opgenomen gegevens, zoals de ingehouden loonbelasting, onjuist zijn. Hier tegenover staat dat u informatie maar één keer aan de overheid hoeft te verstrekken. Vervolgens is die bij andere instanties bekend.

Aertjan Grotenhuis