De prijs van Radjabovs notities

De Amerikaanse schaakjournalist Michael Greengard heeft een tijdje in Mexico gewoond en daar kennelijk wat contacten aan overgehouden die hem een pikant nieuwtje bezorgden.

Dankzij ‘bronnen dichtbij de organisatoren van het toernooi in Morelia’ kwam schaakjournaliste Michael Greengard met een pikant nieuwtje. Teimour Radjabov zou, nadat er van de hotelkamer van zijn vader een computer was gestolen, een schadevergoeding van 100.000 euro hebben geëist.

Het is niet helemaal duidelijk of Radjabovs openingsanalyses in die computer zaten, maar als dat zo zou zijn, is het begrijpelijk dat zijn emotionele ontreddering zo groot was dat die alleen met een zeer hoog bedrag verzacht kon worden. Even begrijpelijk is het dat de toernooiorganisatoren er weinig voor voelden om dat te betalen. Ze boden vergoeding van de aankoopprijs van de computer aan, maar dat vond Radjabov niet genoeg en hij ging terug naar huis, naar Bakoe. Vasili Ivantsjoek, die in Mexico was om een paar simultaans te spelen, nam de vrije plaats in het toernooi graag over.

Wat zou op de zwarte schaakmarkt de prijs zijn van Radjabovs geheime analyses van het Koningsindisch? Een stevig bedrag, denk ik. Dankzij die analyses werd Radjabov een van de winnaars van het Corustoernooi. En wie zou ze graag in handen hebben?

Ik moest denken aan de Engelsman Harry Golombek, die behalve schaakmeester ook schrijver van detectiveromans was. Tegen Hein Donner zei hij eens: „In mijn volgende boek maak ik jou het slachtoffer, want dan heeft iedereen een motief.”

Zo is het ook niet moeilijk om schakers aan te wijzen die er belang bij hebben om Radjabovs analyses in te zien. Al zijn concurrenten zijn verdacht, maar sommigen zijn meer verdacht dan anderen.

Lang geleden werd op het Centraal Station van Amsterdam een tas van Lev Poloegajevski gestolen waarin een van zijn notitieboekjes zat. Het notitieboekje van Poloegajevski – het klinkt als de titel van een spannend jongensboek – was legendarisch. Openingsnieuwtjes die zijn tegenstanders pas jaren later zouden ontdekken, stonden er al in, en ook de weerlegging.

Poloegajevski was natuurlijk bedroefd over de roof, maar hij zag er niet meer in dan een ongelukkige ontmoeting met een kruimeldief. De gedachte dat een van zijn concurrenten achter de diefstal kon zitten, kwam niet bij hem op. Zoals gezegd, het gebeurde lang geleden en in de tussentijd heeft de paranoia in de schaakwereld fantastische vormen aangenomen.

Alexander Morozevitsj deed het in Morelia in het begin niet goed. Het toernooi, dat halverwege de rit naar de Spaanse stad Linares verplaatst zal worden, heeft veertien ronden, dus er kan nog veel gebeuren. Tegen Levon Aronian miste Morozevitsj een prachtige matcombinatie die ongetwijfeld in alle schaaktijdschriften zal worden vertoond. Helaas niet als voorbeeld van zijn aanvalstalent, maar als een gemiste kans.

Morozevitsj - Aronian, Morelia/Linares 3de ronde

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 d5 4. Pc3 Lb4 5. cxd5 exd5 6. Lg5 Pbd7 7. e3 c5 8. Le2 Da5 9. 0-0 0-0 10. Pd2 Een nieuwe zet waarmee Morozevitsj een pion offert. 10...Lxc3 11. bxc3 Dxc3 12. Tc1 Da3 13. dxc5 Dxa2 14. Lf4 Te8 15. Pf3 Pe4 16. Lb5 a6 17. La4 Pexc5 Met deze aardige combinatie wint zwart tijdelijk een tweede pion. 18. Txc5 Pxc5 19. Lxe8 Le6 Wits loper is gevangen, dus zwart wint zijn stuk terug. Maar wit heeft nog een belangrijke troef. <20. Le5 Txe8 21. Lxg7 Kxg7 22. Dd4+ Kg8 23. Dxc5 Na een reeks van combinaties en tegencombinaties staat zwart nog steeds een pion voor en hij heeft twee verbonden vrijpionnen op de koningsvleugel. Zijn koningsvleugel is echter verzwakt en dat geeft wit gevaarlijk tegenspel. 23...Dc4 24. Dd6 Tc8 25. h3 Dc7 26. Db4 a5 27. Dh4 Dc2 28. Pd4 De4 29. De7 b6 30. Kh2 Lf5 Hij speelt zijn loper naar een plaats waar die verloren zal gaan. 31. Df6 Lg6 32. f4 Dxe3 33. Tf3 Dc1 34. Tg3 Da1 35. f5 Tc1 36. Te3 Th1+ 37. Kg3 Te1 Hier had wit op fraaie manier mat kunnen geven met 38. Dd8+ Kg7 39. f6+ Kh6 40. Kh4 Dxd4+ 41. g4 Db4 42. Df8+ Dxf8 43. g5 mat. 38. Tf3 Tf1

Zie nu het diagram

En ook hier zat het mat er nog in: 39. Dd8+ Kg7 40. f6+ Kh6 41. Kh4 De1+ (of 41...Dxd4+ 42. g4, zoals in de aantekening bij de vorige zet) 42. g3 (nog even opgepast: na 42. Tg3 Tf4 zou wit mat staan) De4+ 43. g4 De1+ 44. Tg3 en zwart gaat mat. 39. fxg6 Txf3+ 40. Dxf3 De1+ 41. Kf4 hxg6 42. Dxd5 Df2+ 43. Pf3 Remise. Na 43...Dxg2 kan wit met slechts één pion niet meer op winst spelen.

Hans Ree schrijft twee keer per week een column op nrc.nl/schaken. Zie ook: nrc.nl/schaakopgave.