Dansen met pelikanen op digitale zender

Behalve Expeditie Europa reist nog een Nederlander in een kampeerauto door Turkije. Wilco’s bus is een succesvol tv-programma op Iz-tv, het digitale documentairekanaal.

Hans Beerekamp

„De blonde Turk” wordt hij vaak genoemd, en voor de grap heeft hij het wel eens over zichzelf als „de Turkse Rudi Carrell”. Zover is het misschien nog niet, maar ook Wilco van Herpen (43) spreekt op televisie voortreffelijk Turks met een herkenbaar Nederlands accent. Hij kwam in 1999 naar Istanbul als fotograaf en maakt sinds een jaar een wekelijks tv-programma dat Wilko’nun karavani heet, in het Nederlands Wilco’s bus. Een lezer van weblog Expeditie Europa attendeerde ons erop dat er nog een Nederlander door Turkije reist in een kampeerauto om mensen te ontmoeten en verslag te doen.

Wilko’nun karavani wordt uitgezonden door het documentairekanaal Iz tv. Omdat Iz wordt doorgegeven door de digitale provider Digitürk zijn er geen kijkcijfers bekend, maar bij de zender zeggen ze dat dit het best bekeken programma is. De formule is simpel en doeltreffend. Samen met een cameraman en af en toe een productiemedewerker rijdt Van Herpen door heel Turkije en stopt waar hij denkt dat iets valt te beleven. Dat kunnen worstelaars zijn in de sneeuw of een stokoude dame die pelikanen als huisdieren houdt en deze heeft geleerd met haar te dansen. ,,De stoel van Rik Felderhof, dat vond ik een mooi programma’’, licht Van Herpen toe. Elke aflevering van zijn reisverslagen bevat een milieuonderwerp, waarin Wilco de kijkers op lichte toon meer groen bewustzijn probeert bij te brengen. Verder zie je Van Herpen, die ook een tijdje kok is geweest, de kampeerauto besturen, de was doen in de rivier en smakelijke gerechten bereiden.

Als we hem bellen, is Van Herpen net op weg naar een bespreking met een nieuwe sponsor. Hoewel het merk van de kampeerauto in de eerste veertig afleveringen vrijwel permanent prominent in beeld is, wilde de vorige sponsor toch geld zien voor de afschrijving van de auto. Veel meer campers zijn er misschien ook niet door verkocht in Turkije, waar er naar Van Herpens schatting misschien maar tweehonderd rondrijden.

De volgende dag blijkt een ander merk wel te hebben toegehapt en kan er een nieuwe kampeerauto worden geprepareerd, met handige voorzieningen voor de camera.

Het programma heeft naar Nederlandse maatstaven een weldadig laag tempo. In een half uur komen vier of vijf onderwerpen aan bod, die niet door een snelle montage zijn opgeleukt. Steeds zie je hoe de presentator zich voorstelt aan zijn gesprekspartners onderweg en naar hun naam vraagt. Vaak maakt hij een grapje en en passant een vergelijking met Nederland. De boerinnen, ambachtslieden en vissers zijn zichtbaar verguld met de aandacht, niet alleen van de camera, maar ook van een blonde reus uit een ver land die hun taal spreekt en oprechte belangstelling toont voor hun leven.

„Ik zou het geweldig vinden als het programma ook op de Nederlandse tv te zien zou zijn’’, zegt Van Herpen: „Ze mogen het wat mij betreft voor niets overnemen, als ik op die manier zou kunnen bijdragen aan een meer realistische beeldvorming over Turkije”. De televisiemaker is in acht jaar tijd aardig vergroeid geraakt met zijn nieuwe woonplaats. Hij is verloofd met een Turkse operazangeres en als je met hem door de straten van Istanbuls meest kosmopolitische deelgemeente Beyoglu loopt, moet je geen haast hebben. Om de zoveel meter roept iemand zijn naam en schudt hem de hand. Eenmaal aangekomen bij het kantoor van Iz tv, recht tegenover het Britse consulaat waar in 2004 een autobom voor de deur explodeerde, wordt weer iedereen even hartelijk begroet. We ontmoeten er kort de in Turkije beroemde fotograaf Coskun Aral, een van de vier eigenaren en oprichters van de particuliere zender, waar Van Herpen in vaste dienst is. Aral maakte aanvankelijk voor de staatsomroep TRT en andere veel bekeken zenders een geruchtmakend nieuws- en achtergrondprogramma, Haberci. Hij wilde met Iz (het woord betekent in het Turks ‘spoor’) een onafhankelijk documentairekanaal tot stand brengen. Er werken nu dertig mensen en er worden acht eigen producties per week gemaakt, waaronder een kookrubriek en een door de spoorwegen gesponsord treinprogramma. De zender beschikt over een vrij progressieve reputatie en men is blij dat de paraplu van Digitürk vrijwaring biedt tegen censuur, omdat technisch gesproken een digitale provider geen omroep is.

Men speelt inmiddels ongeveer quitte, zeker sinds er ook reclameblokken tussen de programma’s door worden uitgezonden. Maar de adverteerders lopen nog niet echt storm en alle eigen programma’s beschikken over een zeer laag budget. Wilco van Herpen is daar niet ontevreden over: ,,Juist door die lage kosten kunnen we onafhankelijk werken en onze eigen onderwerpen en toon bepalen. Natuurlijk wil je wel zo veel mogelijk kijkers, maar ik wil toch vooral laten zien wat ik mooi en bijzonder vind’’.