Wennen aan dienstauto en ministerskoffer

De 27 ministers en staatssecretarissen zijn gisteren beëdigd.

Toekomstplannen geven ze nog niet prijs, ze gaan „luisteren en overleggen”.

en Guus Valk

De 27 ministers en staatssecretarissen van CDA, PvdA en ChristenUnie zijn gisteren beëdigd door koningin Beatrix. In de Rolzaal, een zaal in het statige Ridderzaalcomplex, maakte het nieuwe kabinet op een borrel ietwat onwennig kennis met de parlementaire pers. Veel verhalen over de eerste spreekwoordelijke ministerskoffers die thuis waren afgeleverd (al dan niet gevuld), hier en daar weemoed over de achtergelaten vorige functie.

De meeste ministers en staatssecretarissen hielden zich op de vlakte over hun plannen. Bijna allemaal moeten ze hun concrete plannen nog vastleggen in convenanten met maatschappelijke organisaties.

De CDA’er Camiel Eurlings (Verkeer en Waterstaat), wilde niet ingaan op de vraag of er een Zuiderzeelijn moet komen. Hij beloofde alleen dat hij veel gaat „luisteren naar mensen die direct bij grote projecten betrokken zijn”. Minister Van der Hoeven (CDA, Economische Zaken) wilde nog geen ideeën prijsgeven. De voormalig minister van Onderwijs wil zich eerst inwerken in de nieuwe portefeuille.

De nieuwe staatssecretaris voor Onderwijs Sharon Dijksma (PvdA) had al wel een primeur. Samen met minister en vice-premier André Rouvoet (Jeugd en Gezin, ChristenUnie) kondigde zij aan in april of mei een kindertop te organiseren. Niet mét kinderen, maar over kinderen’.

De nieuwe ploeg was dinsdag al bijeen geweest op het Catshuis voor een informele kennismakingsbijeenkomst. Bos, Balkenende en Rouvoet gaven gezamenlijk een openingsstatement af, waarna iedere nieuwe bewindspersoon twee minuten de tijd kreeg zich te presenteren . Sommigen hadden niet eens twee minuten nodig, anderen dreigden de termijn te overschrijden maar werden dan met een grote gong alsnog ‘afgehamerd’.

Woensdag begon met het zogenoemde constituerend beraad. Daar zijn achter de schermen de laatste politieke gevechten gevoerd over de definitieve verdeling van de posten in het vierde kabinet Balkenende. De bewindslieden spraken ruim twee uur over de definitieve verdeling én de namen van de portefeuilles, de budgetten en de ambtelijke diensten. Daarmee was het voor honderden ambtenaren een spannende dag. Niet alleen kregen zij formeel een nieuwe politieke baas, ook hoorden zij of hun werkplek op het ministerie blijft, of dat ze moeten gaan verhuizen.

Zo verliest Sociale Zaken bijvoorbeeld de afdelingen emancipatie en kinderopvang. Die zijn bij de politieke strijd om de departementen (waarbij het CDA tegen de zin van de PvdA Sociale Zaken kreeg) aan Onderwijs toebedeeld.

Een van de belangrijkste veroorzakers van het geschuif is de komst van twee zogenoemde programmaministers: ChristenUnie-voorman Rouvoet gaat op Volksgezondheid Jeugd en Gezin doen en PvdA’er Ella Vogelaar wordt bij VROM minister voor Wonen, Wijkverbetering en Integratie. Deze twee ministers zijn nieuw en passen dus niet in de bestaande ambtelijke structuur. Dat betekent: knokken voor geld en knokken voor ambtenaren om te voorkomen dat je wordt weggezet als minister voor spek en bonen, zoals D66’er Roger van Boxtel overkwam als minister voor Grote Steden en Integratie.

Rond drie uur ’s middags was de beëdiging van Balkenende IV een feit. De ministers traden aan voor de traditionele bordesfoto. Staatssecretaris voor Economische Zaken Frank Heemskerk vertelde gisteravond dat hij zijn eigen dienstauto niet herkende toen hij de trappen van paleis Huis ten Bosch af kwam en bijna in de verkeerde auto stapte.

    • Egbert Kalse Guus Valk