IAEA: Iran negeert eis Veiligheidsraad

Volgens het nieuwste IAEA-rapport werkt Iran door aan de verrijking van uranium. Sinds 2003 probeert het IAEA uit te vinden of het Iraanse programma een militaire component heeft.

Iran negeert de resolutie van de VN-Veiligheidsraad die het land oproept het verrijken van uranium op te schorten. In hoog tempo worden nieuwe gascentrifuges geproduceerd en in ‘cascades’ samengevoegd. Sinds begin november is zo’n 66 kilo uranium verrijkt tot een verrijkingsgraad van bijna 5 procent. Dat blijkt uit het laatste rapport van het Internationale Atoomenergie Agentschap (IAEA) in Wenen.

Na eindeloos gedelibereer tussen Iran en het IAEA over het strikt civiele karakter van het Iraanse nucleaire programma en over het al of niet bestaan van geheime projecten hakte de Veiligheidsraad eind december de knoop door. Hij besloot tot sancties omdat Iran een eerdere eis tot opschorting van alle verrijkingsactiviteiten (ook onderzoek) en alle werk aan zwaar water had genegeerd. Dat laatste betrof twee projecten: de bouw van een kleine kernreactor die met zwaar water gekoeld moet worden (zeer geschikt voor plutoniumproductie) en een fabriek die het zware water moest leveren. Beide installaties zijn in Arak in aanbouw en aan beide is sinds december onverminderd doorgewerkt.

Volgens het laatste IAEA-rapport zijn in een proeffabriek bij Natanz geregeld twee cascades van 164 centrifuges in werking. Ook in een grote ondergrondse hal bij Natanz waar te zijner tijd duizenden centrifuges kunnen draaien worden nu meer cascades van 164 centrifuges geïnstalleerd. Ze zouden tegen mei in bedrijf moeten zijn. Het IAEA heeft Iran laten weten dat vóór die tijd inspectie-apparatuur moet zijn aangebracht.

De moeilijkheden tussen het IAEA en Iran begonnen in de loop van 2003 toen kwam vast te staan dat Iran in het geheim werkte aan verrijking van uranium en de productie van plutonium. Het IAEA was daarover getipt in augustus 2002. Als regulier lid van het NPV, het verdrag tegen verspreiding van kernwapens, heeft Iran het volste recht om uranium te verrijken en plutonium te produceren zolang dat een civiel doelt dient. En zolang het aan het IAEA wordt gemeld. Sinds 2003 heeft het IAEA geprobeerd een sluitende reconstructie te maken van alle Iraanse nucleaire activiteiten uit het verleden en vast te stellen of er een militaire component was.

Vooral van Amerikaanse zijde is geregeld gesuggereerd dat Iran aan een kernwapen werkt, dus dat het Iraanse onderzoek militair is. Maar het IAEA heeft de Amerikaanse ‘aanwijzingen’ nooit kunnen bevestigen, noteert The Guardian vandaag.

Hoewel Iran de afgelopen jaren vaak loyaal heeft samengewerkt met het IAEA blijven er voor het agentschap toch vier kwesties over die het het per se wenst op te lossen. Men wil weten hoe Iran kwam aan de ontwerpen van de centrifuges die het bouwt: van de Pakistaanse atoomgeleerde dr. A.Q. Khan persoonlijk of van zijn vriendennetwerk? Men wil weten waar de sporen hoogverrijkt uranium vandaan kwamen die hier en daar zijn aangetroffen. Men wil meer informatie over aangetroffen documenten waarin de productie van metallisch uranium wordt beschreven (dat is nodig in een atoombom) en men wil meer inlichtingen over documenten die proeven met plutoniumzuivering beschrijven. Iran zegt dat het alle beschikbare informatie heeft overhandigd. Er is niet meer.

    • Karel Knip