Het is ‘oergezellig’ in het kabinet

In grote eensgezindheid zijn de ministers van het vierde kabinet-Balkenende met hun werk begonnen. Op weg naar concrete doelstellingen en dialoog met het middenveld.

De nieuwe ministers en de koningin op het bordes van Huis ten Bosch in Den Haag. Foto Roel Rozenburg Den Haag:22.2.7 Kabinet Balkenende. © foto Roel Rozenburg kabinetten kabinetsformatie bordesfoto Rozenburg, Roel

Den Haag, 23 febr. - Minister Gerda Verburg (Landbouw, CDA) toont zich van haar realistische kant, vanmorgen bij aanvang van de eerste ministerraad van het nieuwe kabinet-Balkenende. Natuurlijk, iedereen is blij, zegt Verburg, logisch ook. De zon schijnt, buiten en in zekere zin ook in de Trêveszaal. „Maar het is zaak dat we dit ook vasthouden in moeilijke tijden, want die komen er ongetwijfeld”, zegt de ervaren politica.

Het is een afwijkend geluid in de zee van euforie die de 27 bewindspersonen uitstralen. Gisteren, exact drie maanden na de verkiezingen van 22 november 2006, was de beëdiging van Balkenendes vierde een feit. Rond drie uur in de middag verschenen de bewindslieden met koningin Beatrix op de trappen van paleis Huis ten Bosch voor de foto. Vanmorgen bogen de zestien ministers zich over de regeringsverklaring, die komende donderdag als parlementaire aftrap van het nieuwe kabinet geldt.

De oppositie krijgt volgende week naar verwachting een zware dobber aan het debat met de nieuwe regering. De coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie komt, althans in deze wittebroodsweken, opmerkelijk eensgezind over. De afgelopen dagen hebben de ministers en de elf staatssecretarissen dan ook vooral gewerkt aan de teamgeest. Een uitermate goed geluimde Balkenende lichtte gisteren, na afloop van zijn bezoek aan koningin Beatrix, de totstandkoming van zijn vierde kabinet toe. „Ik vind het leuk hoor, een vierde kabinet”, zei hij.

Woensdag had de nieuwe ministersploeg al een informeel „startberaad” gehad op het Catshuis. Diverse bewindslieden gaven gisteren te kennen dat het daar „oergezellig” geweest was en dat er enorm gelachen was. De drie politiek leiders (Balkenende, Bos en Rouvoet) hadden een openingsstatement afgegeven en daarna was het aan iedere bewindspersoon om in maximaal twee minuten de eigen ambities voor de komende jaren te verwoorden. Wie daar langer dan twee minuten voor nodig had, werd ‘afgehamerd’ met een klap op de grote gong.

Balkenende sprak gisteren de verwachting uit dat zijn vierde kabinet stabieler zou zijn dan de eerste drie. Daarbij legde hij nadrukkelijk de oorzaak van die instabiliteit niet bij zichzelf, maar bij ‘externe factoren’ als de „twee politieke moorden” op Fortuyn (2002) en Van Gogh (2004) en de opkomst en ondergang van de LPF. „Maar iedereen leert, dus ik ook”, zei hij. De nieuwe coalitie bevat volgens Balkenende „bestanddelen die nodig zijn voor een goede periode”.

Balkenende verklapte dat Bos en Rouvoet op zijn speciale verzoek zitting nemen in het nieuwe kabinet. Daarmee zouden Bos en Rouvoet, die oorspronkelijk van plan waren in de Kamer te blijven, zichtbaar maken dat ook zij hun verantwoordelijkheid nemen voor het regeerakkoord, vond Balkenende. Hij benadrukte dat hij ze weliswaar gevraagd had, maar dat de uiteindelijke beslissing bij hen zelf had gelegen.

Het kabinet wil de eerste honderd dagen gebruiken om met maatschappelijke organisaties te komen tot concrete doelstellingen. [Vervolg MINISTERRAAD: pagina 3]

MINISTERRAAD

Alle dienstauto’ s zijn groot en donker

[Vervolg van pagina 1] De premier noemde als voorbeelden het overleg met de sociale partners over de arbeidsparticipatie en het geplande overleg met de gemeenten om samen met hen de wijken te gaan verbeteren.

Balkenende wilde niet ingaan op de verschillen met zijn vorige kabinetten. Wel vindt hij dat Balkenende IV zich onderscheidt door meer aandacht voor sociale samenhang en ecologie. Vandaag besloot de ministerraad op initiatief van minister Cramer (Milieu, PvdA) dat het regeerakkoord alsnog wordt doorgerekend op de milieumaatregelen.

Gisteravond kon het Haagse journaille informeel kennis maken met de bewindslieden op een borrel in het Ridderzaalcomplex. Al snel werd duidelijk dat heel Balkenende IV zich voorgenomen had weinig concreet te worden: de effecten van de urenlange mediatraining wierpen direct hun vruchten af. Onderwijsminister Ronald Plasterk (PvdA) daarover: „Als je – voordat je beëdigd bent – uitspraken doet over andermans portfeuille, ontstaat er een soort time-wrap: dan is je voorganger verantwoordelijk voor wat jij zegt.”

Desgevraagd verwezen de ministers en staatssecretarissen naar de dialoog met het middenveld die nog moet beginnen. Alleen André Rouvoet en staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA) hadden al een primeurtje: zij gaan samen in april of mei een ‘kindertop’ organiseren. Niet mét, maar óver kinderen.

De nieuwe minister van Binnenlandse Zaken, Guusje ter Horst (PvdA), wist vooral waar ze de komende jaren niet aan zou gaan werken: een ministerie van Veiligheid. Daar was in aanloop naar de verkiezingen veel over gediscussieerd, maar er komt niets van terug in het regeerakkoord.

De nieuwe staatssecretaris voor Sociale Zaken, Ahmed Aboutaleb, zei er inmiddels wel aan gewend te zijn „een frontsoldaat” te zijn. Hij zei dat dit kabinet geschiedenis schrijft door twee staatssecretarissen te benoemen van migrantenouders (hijzelf en zijn PvdA-collega Nebahat Albayrak op Justitie).

Verder ging het vooral over de faits divers. Welke dienstauto de nieuwe bewindslieden krijgen bijvoorbeeld. Staatssecretaris Frank Heemskerk (PvdA) van Economische Zaken was na zijn beëdiging bijna in de verkeerde wagen gestapt. „Ze zijn ook allemaal groot en donker, maar nu weet ik het, ik heb een BMW”, zei hij. Ook de hoeveelheid koffers met ambtelijke stukken die de bewindspersonen wekelijks ontvangen, was onderwerp van gesprek.

Direct na afloop van de ministerraad begint het echte werk. Voormalig fractievoorzitter van het CDA Maxime Verhagen, nu minister van Buitenlandse Zaken, vliegt vandaag nog naar Berlijn om vanavond met zijn Duitse ambtsgenoot Frank-Walter Steinmeier te spreken.

Balkenende IV is begonnen.