Knokken om iedere ambtenaar

Na 91 dagen formeren staat vanmiddag Balkenende IV op de trappen van paleis Huis ten Bosch. De laatste politieke gevechten over de taakverdeling werden vanmorgen gevoerd.

Achter de schermen zijn vanmorgen de laatste politieke gevechten gevoerd over de definitieve verdeling van de posten in het vierde kabinet Balkenende. De bewindslieden spraken in het zogenoemde constituerend beraad ruim twee uur over de definitieve verdeling én de namen van de portefeuilles, de budgetten en de ambtelijke diensten. Even na het middaguur zei vicepremier Wouter Bos (PvdA) dat de bewindslieden „klaar zijn om beëdigd te worden”.

Voor honderden ambtenaren was het vandaag daarmee een spannende dag. Niet alleen kregen zij formeel een nieuwe politieke baas, ook hoorden zij of hun werkplek op het ministerie blijft, of dat ze moeten gaan verhuizen. Zo verliest Sociale Zaken bijvoorbeeld de afdelingen emancipatie en kinderopvang. Die zijn bij de politieke strijd om de departementen (waarbij het CDA tegen de zin van de PvdA Sociale Zaken kreeg) aan Onderwijs toebedeeld. De ambtenaren die op SZW met emancipatie belast waren, verhuizen mee naar Onderwijs.

Een van de belangrijkste veroorzakers van het geschuif is de komst van twee zogenoemde programmaministers: ChristenUnie-voorman Rouvoet gaat op Volksgezondheid Jeugd en Gezin doen en PvdA’er Ella Vogelaar wordt bij VROM minister voor Wonen, Wijkverbetering en Integratie. Deze twee ministers zijn nieuw en passen dus niet in de bestaande ambtelijke structuur. Dat betekent: knokken voor geld en knokken voor ambtenaren om te voorkomen dat je wordt weggezet als minister voor spek en bonen, zoals D66’ er ooit Roger van Boxtel overkwam als minister voor Grote Steden en Integratie.

Rouvoet deelt het departement vanaf vandaag met minister Ab Klink (CDA) en staatssecretaris Jet Bussemaker (PvdA). Zij staan alle taken af aan Rouvoet die met jeugd te maken hebben. Het betreft de jeugdzorg, de jeugdgezondheidszorg en de AWBZ-zorg voor jeugdigen (jeugd-ggz, jeugdige lichtverstandelijk gehandicapten en de hulpverlening in de justitiële jeugdinrichtingen). Van Justitie neemt Rouvoet de jeugdbescherming over. De daar bij betrokken ambtenaren vallen politiek onder Rouvoet, maar blijven op Justitie werken.

Op VROM gaat PvdA’er Jacqueline Cramer over Milieu en Ruimtelijke Ordening en zij is als zodanig ‘de baas’ op VROM. Cramer gaat zich bezighouden met de duurzame leefomgeving. Daar is de komende jaren zo’n 900 miljoen euro extra mee gemoeid (voor energie, water en kust, het vitale platteland, de ecologische hoofdstructuur en OV). Het geld moet Cramer delen met onder meer Eurlings (Verkeer en Waterstaat) en Verburg (Landbouw ).

Naast Cramer zal Ella Vogelaar haar intrek nemen op het ministerie van VROM, dat voorlopig onder deze naam verder gaat. Vogelaar heeft vanmorgen de definitieve naam van haar portefeuille pas gekregen: ze wordt minister voor Wonen, Wijkverbetering en Integratie. Vogelaar krijgt er de komende jaren maar liefst 2,5 miljard euro bij, voor bijvoorbeeld de huurtoeslag, de sociale woningbouw en de verbetering van de oude wijken. Daarvoor wordt een kleine reorganisatie doorgevoerd. De afdeling Integratie en Inburgering van het ministerie van Justitie, voorheen de verantwoordelijkheid van Verdonk, verhuist naar VROM. Het betreft zo’n 80 ambtenaren met een budget van 400 miljoen euro. Het is de derde verhuizing in vijf jaar van deze directie, die ooit begon bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Bij dit ministerie wordt ook het grote stedenbeleid weggehaald ten gunste van VROM om de sociale samenhang te verbeteren.

En wat doen we tenslotte met de Antillen, een portefeuille die de afgelopen decennia gezworven heeft tussen Defensie, Justitie en Binnenlandse Zaken? Justitieminister Hirsch Ballin (CDA) houdt een groot deel van deze portefeuille voor zichzelf, zoals de de toekomst van de Antillen, de rechtshandhaving en constitutionele zaken. Op Binnenlandse Zaken mag staatssecretaris Ank Bijleveld (CDA) zich echter bewindspersoon van Koninkrijksrelaties blijven noemen.

Bordesfoto met de nieuwe ministersploeg op nrc.nl