‘Door politieke polarisatie VS blijft hervorming uit’

Meer markt of een grotere rol voor de staat? De Amerikaanse politiek wordt het door grote verdeeldheid niet eens over hervorming van het ziektekostenstelsel.

Geen land in de wereld besteedt zoveel geld aan gezondheid als de Verenigde Staten. Bijna 16 procent van hun gezamenlijk inkomen maken Amerikanen op aan zorg. Maar de kwaliteit is laag: op de landenranglijst van de Wereldgezondheidsorganisatie nemen de VS een 31ste plaats in, tussen Slovenië en Costa Rica. Peter Cunningham van de onafhankelijke denktank Center for Studying Health System Change in Washington doet onderzoek naar hervorming van het stelsel.

Hoe heeft het zover kunnen komen?

„De grootste uitdaging is het systeem betaalbaar te houden. Begin jaren negentig moesten de zogeheten healthcare maintainance organizations (HMO’s) de snel stijgende zorgkosten bestrijden. Dat deden ze met succes door de toegang tot zorg fors in te perken, maar ze maakten zich zo zeer impopulair. Ze worden nu nog minder vertrouwd dan de tabaksindustrie.”

President Bush bepleit nu ‘consumer- driven health care’.

„De idee daarachter is dat patiënten als consumenten rondshoppen voor de goedkoopste zorg. De vraag is of mensen dat doen. Voorwaarde is ook dat de kosten van duizenden behandelingen voor iedereen transparant worden. Dat in kaart brengen is zo moeilijk en kost zo veel geld, dat het twijfelachtig lijkt of het goedkoper is.”

Het alternatief is een systeem waarbij de overheid meer invloed krijgt.

„Ja, en de voorstanders van meer marktwerking spelen met succes in op de antipathie jegens een grote staat. Bush zegt dan: ‘Straks bepaalt de overheid nog wie uw dokter wordt.’ En politiek Washington is de laatste jaren zo gepolariseerd geweest dat ook geen middenweg gevonden werd.”

De Democraten hebben in het Congres nu een meerderheid, zal dat de impasse doorbreken?

„Nauwelijks. Of de Democraten moeten in 2008 ministens zestig Senaatszetels veroveren willen ze hun hervormingsplan niet door een Republikeinse filibuster gefrustreerd zien worden. Zo’n meerderheid zou echter ongekend zijn.”

Omdat een federale oplossing uitblijft nemen sommige staten zelf initiatief, bijvoorbeeld Massachusetts. Interessante ontwikkeling?

Massachusetts is een atypische staat. Het percentage onverzekerden is er laag. De economie draait goed, de inkomens zijn hoog. De staat kent een redelijk Europees bewustzijn. Het wantrouwen tegen de staat is er lang niet zo groot als in het zuiden en westen van de VS, waar de meeste onverzekerden wonen. Maar zodra nog meer staten zelf gaan hervormen zal voor de federale regering het momentum groeien, en kan ze er uiteindelijk niet meer om heen.”