Wat wil ‘de consument’?

Nederlandse winkelstraten worden steeds eentoniger, als het aan de winkeliers ligt. In elke winkelstraat dezelfde, vertrouwde producten van Hema, Etos, V&D, Bruna, Blokker, McDonalds. Op de stations natuurlijk Smullers, AKO, Albert Heijn To Go en hé, weer Etos. Zoals een franchise-adviseur zaterdag in NRC Handelsblad constateerde: „Dit is wat de consument wil.” Maar als dit is wat de consument wil, dan moet er nog veel meer mogelijk zijn. Alle winkelketens weg uit het centrum, naar nephistorische ‘compounds’ à la Batavia-stad. In de binnenstad alleen die winkeliers die wél zelfstandig kunnen nadenken en zo ‘de wil van de consument’ overleefd hebben. Geen auto’s uiteraard. We denken verder. Musea stellen beroemde stukken ten toon in een bouwkeet met ‘experience’-elementen, naast het échte museum, waarin de rest van de collectie getoond wordt. Ondergrondse rolbanen, met karretjes voor de slechten ter been, leiden rechtstreeks naar de hoogtepunten: Rijksmuseum, Anne Frankhuis of Madame Tussauds. Wat wordt het rustig!

„Dit is wat de consument wil.” Kiezen wij, de consument, bewust voor Nederland als goedkope marktkraam? Of zou het zo kunnen zijn dat we niet altijd weten wat we missen? ‘De wil van de consument’ is geen stoomwals, maar kneedbaar organisch materiaal. Dankzij moderne missionarissen als Jamie Oliver zijn heel veel mensen zelf aan het koken met goede spullen. Ook de kookrubriek in deze krant leert ons het kaf van het koren te scheiden. Delicatessenwinkels schieten als paddenstoelen uit de grond en zie: het is er druk. Als een heuse volksopvoeder trekt tv-kok Pierre Wind langs scholen om kinderen te leren eten. Dat appels lekker zijn en zo. Onze aanstaande minister van Jeugd en Gezin is mild enthousiast: lekker eten is geen traditioneel calvinistisch speerpunt, maar gezond weer wel. De hyper-enthousiaste Wind kan hem vast wel overtuigen dat goed en lekker vaak samengaan. Hopelijk zullen ze samen strijden tegen de fantasieloze fatalisten die geloven dat de wil van de consument onveranderlijk en zaligmakend is.

Merel Boers

Merel Boers is freelance journalist en historicus.