Topambtenaar gaat overheid hervormen

Het nieuwe kabinet gaat een aparte topambtenaar benoemen die leiding zal geven aan de verandering van de werkwijze van de rijksoverheid.

Deze secretaris-generaal zal worden belast met de afslanking van de rijksdienst en met de programmatische aanpak die het nieuwe kabinet voorstaat. Dit heeft Wim Kuijken, secretaris-generaal van het ministerie van Algemene Zaken, in een interview met Het Financieele Dagblad aangekondigd.

Volgens Kuijken is sprake van een „ultieme poging” om de werkwijze van de overheid te veranderen, de ambtelijke drukte te verminderen en de slagkracht van de overheid te vergroten. Hiermee moet de spreekwoordelijke ‘verkokering’, waarbij departementen als verticale kolommen opereren en veel onderlinge afstemming nodig is, worden vervangen door horizontale samenwerking. Bovendien moet de ‘stroperigheid’ van het ambtelijke overleg worden doorbroken. Secretarissen-generaal (sg’s) zijn de hoogste ambtenaren van de departementen.

In de verkiezingsprogramma’s van vrijwel alle partijen stonden voornemens om te bezuinigen op de rijksoverheid. De sg’s hebben tijdens de kabinetsformatie een voorstel gedaan om de rijksdienst in 2011 met bijna 15.000 arbeidsplaatsen af te slanken. Dit plan, dat is overgenomen in het regeerakkoord, moet een besparing van 750 miljoen euro opleveren. Het komt neer op 8,5 procent van het huidige aantal ambtenaren bij ministeries en zelfstandige bestuursorganisaties.

Vorig jaar circuleerde er al een voorstel van de sg’s om de werkwijze van de overheid te veranderen en programmaministers in te voeren. Zo ver gaan CDA, PvdA en CU niet in het nieuwe regeerakkoord. Hierin staan wel tien projecten voor departementaal overschrijdend beleid: ontwikkelingshulp, innovatie, schooluitval, schone energie, probleemwijken, inburgering, jeugd, participatie, preventie, Randstad. Voorts komen er twee aparte ‘programmaministers’ voor Jeugd en Gezin (Rouvoet, CU) en Integratie en Wijkverbetering (Vogelaar, PvdA). Zij worden respectievelijk gehuisvest in de ministeries van VWS en VROM, maar krijgen een eigen budget en de bevoegdheid over ambtelijke directies van andere departementen toegewezen.

Kuijken zegt hierover in het FD: „Laat ambtenaren op hun eigen plek en binnen hun eigen deskundigheid, maar laat ze als het beleid daar om vraagt ook gewoon voor een andere minister werken.”

De hervorming van de rijksdienst is al jaren onderwerp van politieke touwtrekkerij. Ministeries willen niet graag hun bevoegdheden loslaten en ministers beschermen hun departementen.