Bush’ Guantánamo-wet overeind

Het Hof van Beroep in Washington heeft gisteren bepaald dat de gevangenen in het Amerikaanse strafkamp op Guantánamo Bay hun detentie niet kunnen aanvechten bij een federale rechter. De uitspraak betekent een zege voor het Witte Huis, omdat een belangrijke bepaling van de vorig jaar aangenomen Militairy Commission Act erin overeind wordt gehouden.

Deze wet werd doorgevoerd in reactie op de uitspraak van het federale Hooggerechtshof, eind juni, dat de militaire commissies die zich over het lot van de verdachten op de marinebasis in Cuba zouden buigen, ongrondwettig waren. Bush diende hierop reparerende wetgeving in, die het Congres eind september goedkeurde.

Onder Bush’ nieuwe wet wordt de ruim vierhonderd Guantánamo-gevangenen het recht ontzegd hun detentie nog langer door een rechter te laten toetsen – het eeuwenoude rechtsprincipe van habeas corpus. Aanvankelijk had de regering-Bush de gevangenen dit recht proberen te ontzeggen door hun de status van ‘vijandige strijder’ te geven. Volgens het Witte Huis vielen zij daarom niet onder de Geneefse Conventies voor het oorlogsrecht. Als buitenlanders, gevangengehouden op niet-Amerikaanse grondgebied, zouden ze geen toegang hebben tot het federale rechtsysteem. Maar het Hof verwierp dit.

De nieuwe wet schrapte habeas corpus onder verwijzing naar een grondwettelijke bepaling die de regering vrijstaat het principe op te heffen „in geval van een opstand of invasie”. Twee van de drie rechters van het Hof van Beroep, beiden door een Republikeinse president benoemd, gingen gisteren mee in deze redenering. De derde rechter, benoemd door de Democraat Clinton, distantieerde zich van die interpretatie.

Advocaten van Guantánamo-verdachten zeiden ook de uitspraak van gisteren voor het Hooggerechtshof aan te zullen vechten. Reeds twee keer ging dit specifieke Hof van Beroep akkoord met Bush’ aanpak van de Guantánamo-verdachten; beide keren verwierp het Hooggerecht de uitspraak later. De vraag is of dit nu weer zal gebeuren: vorige keren kraakte het Hooggerechtshof de uitspraak op strafrechtelijke en niet op constitutionele gronden. Het Hof van Beroep baseerde zijn uitspraak van gisteren juist grotendeels op de grondwet.

Democratische Congresleden, die anders dan vorig jaar nu een meerderheid hebben, zijn voornemens de Militairy Commissions Act aan te passen. (AP)