Strijd om het laatste stukje groen

De Haagse en Rotterdamse agglomeratie zijn elkaar tot op driehonderd meter genaderd, bij Oude Leede.

Maar juist daar komen straks hoogspanningsmasten.

De woonwijken rukken op bij Berkel en Rodenrijs, met nog een smalle strook groen te gaan tot het tegen Pijnacker aan groeit. Foto Walter Herfst Nederland, Berkel en Rodenrijs februari 2007 Woonwijk rukt op met nog een maagdelijk vliesje groen te gaan voordat het tegen Pijnacker is aangeplakt. Foto: Walter Herfst bouw bouwterreinen huizen woonwijken wijken woningen kranen hijskranen Herfst, Walter

Er wordt wel eens gezegd dat de Randstad niet bestaat. De vier grote steden zijn te zeer van elkaar gescheiden om van één agglomeratie te kunnen spreken. „De Randstad is niet meer dan de som der delen”, stelde het Ruimtelijk Planbureau (RPB) drie maanden geleden in een rapport. „De onderzochte relaties laten zien dat de steden in de Randstad elkaar nauwelijks aanvullen of complementeren.”

Toch kruipen in fysiek opzicht de steden steeds dichter naar elkaar toe. In Zuid-Holland is het bijna zo ver. De Rotterdamse en Haagse agglomeraties zijn elkaar tot op driehonderd meter genaderd. Ter hoogte van het oude lintdorp Oude Leede zijn de nieuwbouwwijken opgerukt en is er alleen nog een smalle strook weiland over.

Binnenkort zal ook deze laatste strook ten volle worden benut, als dit groen ter hoogte van de zogenoemde Klapwijkse Knoop wordt bebouwd, met hoogspanningsmasten. „Doodzonde natuurlijk”, zegt planoloog Sieward Tichelaar. Hij heeft namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Pijnacker-Nootdorp een pittig bezwaar ingediend tegen de plannen.

We staan in de Zuidpolder van Delfgauw met vrij uitzicht over een eendenkooi, een horizon die binnenkort wellicht definitief vervuild zal worden door hoogspanningsmasten tussen het nieuw te bouwen transformatorstation in Wateringen en het bestaande station in Bleiswijk. De route loopt vanaf de snelweg tussen Rotterdam en Den Haag via een nieuw recreatiegebied Ruyven door de Zuidpolder, waarvan een deel is aangemerkt als onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur van Nederland, en doet verder een nieuw aan te leggen Groenzone aan. Die moet de nieuwbouwwijken van Pijnacker en Berkel scheiden, en moet de bewoners een ‘uitloopgebied’ verschaffen. Deze groenzone maakt weer deel uit van de ‘groen-blauwe slinger’ die de provincie Zuid-Holland aanlegt als ‘longen’ van de drukke zuidvleugel van de Randstad.

De bouw is onvermijdelijk, zegt Tennet, beheerder van het hoogspanningsnet in Nederland. Een nieuw hoogspanningsnet moet de Randstad van meer stroom voorzien. Vorige week eindigde de inspraak op een voornemen van het ministerie van Economische Zaken om de bouw mogelijk te maken van een netwerk dat loopt van de Maasvlakte, via een nieuw te bouwen station in Wateringen naar Bleiswijk en vervolgens noordwaarts naar Beverwijk. Een deel zal ondergronds als kabel worden aangelegd, zoals onder de Nieuwe Waterweg, een deel bovengronds met masten voor 380.000 volt, vermoedelijk vijftig meter hoog. „Er is een sterk groeiende vraag naar elektriciteit in de Randstad door onder meer woningbouw, glastuinbouw en ict-bedrijven”, aldus een woordvoerder van Tennet. „Bovendien stijgt het aanbod van stroom. Op de Maasvlakte worden meer elektriciteitscentrales gebouwd, en wij zijn als beheerder verplicht deze centrales aan te sluiten op het net.”

Bij het vaststellen van de route zegt Tennet niet alleen een economische afweging te maken. Het bedrijf probeert ook zo veel mogelijk bebouwing te vermijden, zo veel mogelijk aan te sluiten op bestaande infrastructuur zoals snelwegen, spoorlijnen en bestaande masten, én rekening te houden met een ‘landschappelijke inpassing’. Dat laatste lijkt in Zuid-Holland niet helemaal gelukt. Voor de nieuwe groenzone wordt in totaal 130 miljoen euro geïnvesteerd, en om de Zuidpolder niet aan te tasten, is zelfs het tracé van een nieuwe provinciale weg tussen Delft, Zoetermeer en Rotterdam gewijzigd. Plaatsing van masten zou dit beleid doorkruisen, aldus de gemeente Pijnacker-Nootdorp. „Dit groengebied heeft een belangrijke regionale functie waarvoor grootschalige investeringen worden gedaan. Hoogspanningsmasten zouden de balans tussen verstedelijking en ‘groen’ ernstig verstoren.”

De Zuid-Hollandse gedeputeerde Leen van der Sar heeft onlangs gesprekken met Tennet gevoerd over de kwestie. Van der Sar: „We hebben het gevoel dat dit eigenlijk niet zou moeten. Maar wat dan wel? Want we willen allemaal dat als we op het lichtkopje drukken, het licht aan gaat. Je zou dus kunnen denken aan de ondergrondse aanleg, of het gebruik van bestaande masten. De eerste reacties van Tennet op onze voorstellen zijn niet hoopgevend. Maar het is niet prettig om te werken met zoveel tegenstand. We zullen dus moeten blijven praten. Ik hoop dat Tennet inziet dat de aanleg van een nutsfunctie in de drukke Randstad vraagt om overleg met anderen.”

Tennet is best bereid te praten, aldus de woordvoerder van de beheerder van het hoogspanningsnet, maar die wijst er wel op dat een andere route, bijvoorbeeld langs de snelweg tussen Den Haag en Zoetermeer, „dwars door de bebouwing van Zoetermeer” zou voeren. En dat er bovengronds wordt gebouwd, is ook niet voor niets. „Ondergronds verkabelen is acht keer duurder.”

De bouw van het netwerk, Randstad 380 genaamd, moet in 2011 zijn voltooid.