Strijd om het laatste strookje groen

Nog maar driehonderd meter scheiden Den Haag en Rotterdam, bij Oude Leede. Juist op die groenstrook worden straks ook nog eens hoogspanningsmasten gebouwd. „Doodzonde natuurlijk”, zegt de planoloog.

De woonwijken in de Randstad rukken op. Tussen Berkel en Rodenrijs en Pijnacker is nog maar een smalle groenstrook over. Foto Walter Herfst Nederland, Berkel en Rodenrijs februari 2007 Woonwijk rukt op met nog een maagdelijk vliesje groen te gaan voordat het tegen Pijnacker is aangeplakt. Foto: Walter Herfst bouw bouwterreinen huizen woonwijken wijken woningen kranen hijskranen Herfst, Walter

Er wordt wel eens gezegd dat de Randstad niet bestaat. De vier grote steden zijn te zeer van elkaar gescheiden om van één agglomeratie te kunnen spreken. „De Randstad is niet meer dan de som der delen”, stelde het Ruimtelijk Planbureau (RPB) drie maanden geleden in een rapport. „De onderzochte relaties laten zien dat de steden in de Randstad elkaar nauwelijks aanvullen of complementeren.”

Toch kruipen de steden in fysiek opzicht steeds dichter naar elkaar toe. In Zuid-Holland is het bijna zover. De Rotterdamse en Haagse agglomeraties zijn elkaar tot op driehonderd meter genaderd. Ter hoogte van het oude lintdorp Oude Leede zijn de nieuwbouwwijken opgerukt en is er alleen nog een smalle strook weiland over.

Binnenkort zal ook deze laatste strook groen ten volle worden benut, als die ter hoogte van de zogeheten Klapwijkse Knoop wordt bebouwd met hoogspanningsmasten. „Doodzonde natuurlijk”, zegt planoloog Sieward Tichelaar. Hij heeft namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Pijnacker-Nootdorp een pittig bezwaar tegen de plannen ingediend.

We staan in de Zuidpolder van Delfgauw met vrij uitzicht over een eendenkooi, een horizon die binnenkort wellicht definitief vervuild zal worden door hoogspanningsmasten tussen het nieuw te bouwen transformatorstation in Wateringen en het bestaande station in Bleiswijk. De route loopt vanaf de snelweg tussen Rotterdam en Den Haag via een nieuw recreatiegebied, Ruyven, door de Zuidpolder, waarvan een deel is aangemerkt als onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur van Nederland.

De route doet verder een nieuw aan te leggen groenzone aan die de nieuwbouwwijken van Pijnacker en Berkel moet scheiden en de bewoners een ‘uitloopgebied’ moet verschaffen. Deze groenzone maakt weer deel uit van de ‘groen-blauwe slinger’ die de provincie Zuid-Holland aanlegt als ‘longen’ van de drukke zuidvleugel van de Randstad.

De bouw van de masten is onvermijdelijk, zegt Tennet, beheerder van het hoogspanningsnet in Nederland. Een nieuw hoogspanningsnet moet de Randstad van meer stroom voorzien. Vorige week eindigde de termijn voor inspraak op het voornemen van het ministerie van Economische Zaken om de bouw mogelijk te maken van een netwerk dat loopt van de Maasvlakte, via een nieuw station in Wateringen naar Bleiswijk en vervolgens noordwaarts naar Beverwijk. Een deel zal ondergronds als kabel worden aangelegd – zoals onder de Nieuwe Waterweg –, een deel bovengronds met masten voor 380.000 volt, vermoedelijk vijftig meter hoog.

„Er is een sterk groeiende vraag naar elektriciteit in de Randstad door onder meer woningbouw, glastuinbouw en ICT-bedrijven”, aldus een woordvoerder van Tennet. „Bovendien stijgt het aanbod van stroom. Op de Maasvlakte worden meer elektriciteitscentrales gebouwd en wij zijn als beheerder verplicht deze centrales aan te sluiten op het net.”

Bij het vaststellen van de route zegt Tennet niet alleen een economische afweging te maken. Men wil ook zo veel mogelijk bebouwing vermijden en zo veel mogelijk aansluiten op bestaande infrastructuur als snelwegen, spoorlijnen en bestaande masten. En rekening houden met een ‘landschappelijke inpassing’.

Dat laatste lijkt in Zuid-Holland niet helemaal gelukt. Voor de nieuwe groenzone wordt in totaal 130 miljoen euro uitgetrokken, en om de Zuidpolder niet aan te tasten is zelfs het tracé van een nieuwe provinciale weg tussen Delft, Zoetermeer en Rotterdam gewijzigd. Plaatsing van masten zou dit beleid doorkruisen, aldus de gemeente Pijnacker-Nootdorp. „De groene ontwikkelingen staan tegenover de woning- en bedrijfsterreinontwikkelingen in het geheel. Dit groengebied heeft een belangrijke regionale functie waarvoor grootschalige investeringen worden gedaan. Hoogspanningsmasten zouden de balans tussen verstedelijking en ‘groen’ ernstig verstoren.”

De Zuid-Hollandse gedeputeerde Leen van der Sar heeft er onlangs met Tennet gesprekken over gevoerd. Van der Sar: „We hebben allemaal het gevoel dat dit eigenlijk niet zou moeten. Maar wat dan wel? Want we willen allemaal dat het licht aan gaat als we op het kopje drukken. Je zou kunnen denken aan ondergrondse aanleg, of het gebruik van bestaande masten. De eerste reacties van Tennet op onze voorstellen zijn niet hoopgevend. We zullen dus moeten blijven praten. Ik hoop dat Tennet inziet dat de aanleg van een nutsfunctie in de drukke Randstad vraagt om overleg met anderen.”

Tennet is best bereid te praten, aldus de woordvoerder. Hij wijst er wel op dat een andere route, bijvoorbeeld langs de snelweg tussen Den Haag en Zoetermeer, „dwars door de bebouwing van Zoetermeer” zou voeren. En niet voor niets wordt bovengronds gebouwd. „Ondergronds verkabelen is acht keer duurder.”

De bouw van het netwerk, Randstad 380 genaamd, moet in 2011 klaar zijn.