Blind voor extreem-rechts

De focus bij bestrijding van terreur is gericht op groepen extremistische moslims.

Mede hierdoor laten rechts-radicalen de laatste tijd vaker van zich horen.

Inlichtingendiensten concentreren zich volledig op moslimterrorisme, constateert terrorismedeskundige Alex Schmid in een recent vraaggesprek. „Maar ook andere groepen willen aandacht.”

De focus op moslimextremisten en de organisatie Al Qaeda is zo eenzijdig en massaal, dat andere grote dreigingen over het hoofd worden gezien, meent Schmid. Mede door de verslapte aandacht van de inlichtingendienst AIVD laten rechts-extremisten de laatste tijd vaker van zich horen.

Volgens Schmid hebben de inlichtingendiensten zich na de Koude Oorlog volledig gericht op de nieuwe dreiging van extremistische moslims. Alle observatieteams werden op moslims gezet, zegt Schmid. „De diensten hebben niet de capaciteit om alle groeperingen in de gaten te houden. Dit speelt niet alleen in Nederland.” Op grotere schaal heeft de fixatie op Al Qaeda andere dreigingen en rampen overschaduwd. De Sri-Lankese terreurgroep Tamil Tijgers, bijvoorbeeld, heeft de oorlogskas onopgemerkt met een miljard dollar (760.000 euro) kunnen spekken. „En het Oegandese Verzetsleger van de Heer heeft de afgelopen tijd meer slachtoffers gemaakt dan Al Qaeda ooit. Maar daar heeft niemand hier van gehoord.”

Schmid presenteerde onlangs de resultaten van zijn onderzoek onder negentig terreurexperts uit twintig landen. Volgens deskundigen zijn goede inlichtingen en uitwisseling ervan tussen diensten en landen hard nodig voor een effectieve terrorismebestrijding. Een beetje voor de hand liggende conclusie, beaamt ook Schmid, maar zo vanzelfsprekend is dat toch niet. „De uitwisseling van informatie over en weer is zeker nog niet optimaal. Informatie is kennis en kennis betekent macht, en die wil men niet delen.”

Is de Europese terreurbestrijding wel effectief? „De ‘war on terror’ van de Verenigde Staten heeft geen effect gehad, zie Irak. Ook de strafrechtelijke aanpak die Europese landen verkiezen, heeft aanslagen niet kunnen voorkomen, getuige de acties in Madrid en Londen. Daarentegen zijn er wel dertig aanslagen voorkomen in Europa, en dat is veel. Dit is wel het succes van de diensten te noemen. Dat betekent niet dat de inlichtingendiensten optimaal opereren. Ze komen nog steeds goede en betrouwbare, menselijke informatiebronnen tekort, zoals bijvoorbeeld infiltranten en informanten uit de moslimgemeenschappen in Europese landen. Het opbouwen van een goed informantennetwerk vergt jaren.”