PvdA-leden omarmen kabinet

De tevredenheid bij de PvdA over de regeringsdeelname is groot, zo bleek zaterdag op een congres. En naast Wouter Bos ontstaat ruimte voor een mondige fractievoorzitter.

Op de eerste rij bij het PvdA-congres: oud-partijleider Wim Kok, CDA-waarnemer Marja van Bijsterveldt en kandidaat-staatssecretaris Ahmed Aboutaleb. Foto Roel Rozenburg Zwolle:17.2.7 PvdA-congres. Leden stemmen in met regeringsdeelname. Ook aanwezig oud-premier Wim Kok. © foto Roel Rozenburg kabinetsformatie formatie Rozenburg, Roel

Niet partijleider Wouter Bos, maar fractievoorzitter Jacques Tichelaar zorgde afgelopen zaterdag op het PvdA-congres in de Buitensociëteit in Zwolle voor het vuurwerk. Waar Bos een inhoudelijk betoog hield waarom de PvdA ‘ja’ moet zeggen tegen meeregeren, trok Tichelaar van leer tegen SP-leider Jan Marijnissen.

Op zijn weblog had Marijnissen Bos beticht van leugens. Bos had gezegd dat de SP zich te snel had laten wegsturen bij de formatiebesprekingen met CDA en PvdA, eind 2006. Marijnissen betwist dit, en dat wilde de PvdA niet onweersproken laten. Al in de loop van de ochtend deelden medewerkers kopietjes uit van het verslag dat informateur Hoekstra had opgesteld na het mislukken van de formatiebesprekingen. De passages die de schuld voor het mislukken zowel bij de SP als bij het CDA legden, waren vast aangestreept, zodat de journalisten de juiste citaten zouden uitkiezen. Aan het eind van het congres kwam Tichelaar daar nog overheen. „Wees eerlijk, Jan”, zei hij in zijn toespraak tot het congres. Hij riep Marijnissen op „effe te dimmen” en oogstte daarvoor applaus bij de ruim 1.200 PvdA’ers in de zaal.

Het optreden van Tichelaar tekent de verschuivende verhoudingen binnen de tweede regeringspartij. In de oppositiejaren was Wouter Bos het enige gezicht van de partij, maar nu Bos als vice-premier en minister van Financiën zitting neemt in het nieuwe kabinet-Balkenende IV, ontstaat er ruimte voor nieuwe gezichten. Tichelaar, die al eerder te kennen gaf namens de fractie de grenzen van het regeerakkoord op te zullen zoeken (hetgeen overigens leidde tot een telefoontje van Bos die wilde weten wat hij daar precies mee bedoelde), stond met grote vanzelfsprekendheid tussen Bos en partijvoorzitter Van Hulten bij de beantwoording van vragen van leden over het akkoord.

De leden van de PvdA stemden zaterdag massaal in met het regeerakkoord en met de door Wouter Bos gepresenteerde bewindsliedenploeg. De beide staatssecretarissen van niet-Nederlandse komaf (Ahmed Aboutaleb en Nebahat Albayrak) kregen een staande ovatie. Dat vonden andere leden weer ongemakkelijk, omdat daarmee impliciet erkend werd dat het toch best bijzonder was voor de PvdA om twee allochtonen voor een kabinet te vragen, terwijl de bedoeling nou juist was om het als de normaalste zaak van de wereld te presenteren.

Helemaal zonder discussie ging de regeringsdeelname niet. Met name de zinsnede over de gewetensbezwaarde ambtenaren (die net als nu mogen blijven weigeren een homohuwelijk te sluiten) stuitte bij de vrijzinnige PvdA-leden op protest. Bos verweerde zich door te stellen dat de passage in het akkoord alleen betrekking heeft op zittende ambtenaren. Hij heeft „de pest in” dat er zoveel misverstanden over waren gerezen. Er werd een petitie aangeboden en een motie ingediend die PvdA-politici opriep erop toe te zien dat de wet zonder aanzien des persoons uitgevoerd wordt. Ook het niet doorgaan van een parlementair onderzoek naar de Nederlandse deelname aan de oorlog in Irak riep vragen op. Het congres nam een ‘motie van verdriet’ aan die opriep tot debat in de partij over Irak.

Maar tevredenheid overheerste bij de aanwezigen. Unaniem herkenden de sociaal-democraten in het regeerakkoord delen van hun eigen verkiezingsprogramma. En zoals Wouter Bos het al in zijn speech zei: „Vanuit de oppositie kun je soms dingen tegenhouden, soms succesjes boeken, maar richting geven aan de samenleving, dat kun je niet vanuit de oppositie. Als je Nederland echt sterker, groene en socialer wilt maken, dan moet je meedoen en niet langs de kant blijven staan.”