Je kind afstaan, in plaats van abortus

Het nieuwe kabinet wil minder abortussen. Ongewenst zwangere vrouwen moeten hun kind makkelijker kunnen afstaan voor adoptie. Een controversieel plan.

Een kind afstaan ter adoptie als alternatief voor abortus. In het regeerakkoord staat een opmerkelijke passage: Het kabinet zal maatregelen nemen gericht op het bieden van alternatieven voor abortus. „Gedacht kan worden aan verruiming van adoptiemogelijkheden.”

Betekent dit dat het nieuwe kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie het ongeboren leven zozeer wil beschermen dat het de voorkeur geeft aan het afstaan van een kind boven abortus? De ChristenUnie en het CDA zeggen van wel, de PvdA niet.

Als een van de laatste Europese landen voerde Nederland in 1956 de adoptiewet in. Bedoeling is dat de juridische band tussen kind en ouders te verbreken zijn, om te voorkomen dat de biologische ouders het kind terug vragen.

Jaarlijks worden in Nederland tussen de 40 en 70 kinderen afgestaan voor adoptie. Christelijke partijen zeggen dat zij afstand toe juichen, als dat leidt tot minder abortussen. Kinderen afstaan moet gewoner en makkelijker worden, vinden zij.

Onbedoeld zwangere vrouwen die momenteel afstand willen doen van hun kind, moeten een ingewikkelde procedure doorlopen om de belangen van het kind te borgen en de vrouw een weloverwogen besluit te laten nemen. De Raad voor de Kinderbescherming heeft de regie over de procedure, Bureau Jeugdzorg krijgt de voorlopige voogdij over het kind, de aspirant adoptieouders moeten adoptie aanvragen en dan is het de kinderrechter die oordeelt wie het gezag over het kind krijgt. Dat alles duurt drie tot zes maanden. Daarna heeft de moeder nog een jaar om terug te komen op haar besluit. Aan het eind van die periode is de afstand definitief.

„Het duurt heel lang voordat adoptie geregeld is”, zegt Jacob Pot, lid van het formatieteam van de ChristenUnie uit wiens koker de regeerakkoord-passage komt. „De hele keten van uithuisplaatsing, pleegouders en adoptie sluit niet goed aan. Dat kan veel beter en dan is adoptie veel sneller geregeld”, zegt hij. De ChristenUnie vindt het „pure winst” als er meer kinderen worden afgestaan en dat tot minder abortussen leidt.

Het CDA beaamt dat. „Het nieuwe kabinet wil dat het veel meer dan nu als een reële mogelijkheid wordt gezien”, zegt CDA-Kamerlid Henk Jan Ormel. „Belangrijk is daarbij dat kinderloze paren met een kinderwens niet meer jaren op een adoptiekind hoeven wachten.” De laatste jaren neemt het aantal adoptiekinderen uit het buitenland sterk af waardoor de wachttijd toeneemt.

Roos van Alten was minderjarig toen ze haar dochter kreeg en het meisje van haar ouders af moest staan. Haar ouders vreesden voor de reputatie van de familie. Van Alten is nu 62 en zegt er nog elke dag verdriet van te hebben. De voorzitter van de Stichting Afstandsmoeders denkt dat de auteurs van het regeerakkoord geen idee hebben van de pijn van zo’n afscheid. „In de vroege zwangerschap heb je nog nauwelijks een emotionele band met het kind. Als het eenmaal geboren is, des te meer. Abortus is al moeilijk, maar een kind afstaan helemaal. Bij de geboorte krijg je de moedergevoelens er immers gratis bij.”

Van Alten is geschokt over het regeerakkoord: „Adoptie stimuleren om de abortuscijfers om laag te brengen, is een krankzinnig idee van mannen. Zoiets kan je vrouwen niet aandoen.”

De Raad voor de Kinderbescherming zegt er juist heel blij mee te zijn dat in Nederland zo weinig kinderen worden afgestaan. De Raad begrijpt niet wat de partijen met de passage beogen. Juul Polders van de Raad verwerpt de directe relatie die gelegd wordt tussen abortus en adoptie. „Dat zijn twee heel andere keuzes.”

Ook de Fiom die onbedoeld zwangere vrouwen begeleidt, vindt de passage heel merkwaardig. „Vrouwen nemen voor een levenlang een beslissing die zwaar te dragen is. Dat besluit heeft ook grote gevolgen voor het kind”, zegt maatschappelijk werkster Lia Miltenburg van de Fiom. „Vroeger kon je bevallen met een laken over je heen zodat er geen enkel contact was tussen moeder en kind. Dat leidde tot zulke traumatische ervaringen dat is besloten daarmee te stoppen”, zegt de begeleidster van vrouwen die afstand (willen) doen van hun kind.

Diepgelovigen stellen dat abortus óók heel ingrijpend is. Daarom juicht de christelijke hulpverleningsorganisatie VBOK afstand ter adoptie toe als dat meer foetussen kan redden. „Wij gaan voor de beschermwaardigheid van het leven”, aldus een woordvoerder. Nederland heeft dan wel een van de laagste abortuscijfers ter wereld, maar 30.000 is nog altijd veel als je dat afzet tegen ruim 200.000 geboortes per jaar, zegt CDA-Kamerlid Ormel.

PvdA-Kamerlid Chantal Gillard stelt het zelfbeschikkingsrecht van vrouwen voorop. Zij wil het afstaan van kinderen niet aanmoedigen. Vrouwen vaker de optie van adoptie voorleggen, mag wel van haar.

Op welke manieren zouden de adoptiemogelijkheden kunnen worden verruimd? Te denken valt niet alleen aan een snellere procedure maar ook aan anoniem bevallen, zoals in Frankrijk. Zonder een spoor na te laten, kunnen Françaises hun kind afstaan. Het is voor hen vaak een laatste redmiddel. Hun zwangerschap is meestal te ver gevorderd voor abortus. Anonimiteit zou een betere toekomst bieden aan zowel de vrouw als het kind, is de gedachte achter de anonieme bevalling. Maar veel kinderen kunnen niet met die leegte leven en gaan later op zoek naar hun wortels. Daarom is vrijwel niemand in Nederland daar voorstander van.

De Raad voor de Kinderbescherming is bijvoorbeeld „mordicus” tegen. De CDA-fractie vindt wel dat het als „een van de mogelijkheden bestudeerd moet worden”. Om abortus te beperken wil het nieuwe kabinet ook ongewenst zwangere vrouwen beter ondersteunen, waaronder zwangere tieners.