Goed want wit, slecht want zwart

Zwarte kleuters weten heel goed wat ze zouden moeten zijn: wit.

De King-kroon Foto Margriet Oostveen Oostveen, Margriet

Mijn zoon stapte uit school met een kroon van zwart karton op zijn hoofd. Daar was een vrolijk ingekleurd portret van Martin Luther King op geplakt. Martin Luther King Day, de nationale feestdag in januari, werd grondig voorbereid door de vier- en vijfjarigen in pre-kindergarten.

Al noemde hij zijn nieuwe held nog per ongeluk Larlar Luther King – ze hadden mijn zoon in één dag tot een enthousiast aanhanger gekneed:

,,Larlar Luther King is niet echt een koning. We noemen hem Larlar Luther King omdat hij belangrijk was. Hij was zo belangrijk dat iedereen nu doet wat zijn droom was. Hij riep door de microfoon: ik ga iets heel belangrijks vertellen. De witte en de zwarte mensen zijn gelijk! Ze moeten samen leven! En samen naar school!”

Wat het vuur ook deed oplaaien, waren de pizza en de cupcakes die ze ter ere van ,,Doctor King” hadden gegeten.

Ja, er zitten zwarte kinderen in zijn klas. Hun ouders maken niet echt deel uit van het vrolijke groepje ouders uit de buurt dat samen feestjes viert en rond de kinderen kloekt en stiekem trots is op deze keuze vóór het openbare onderwijs in het van particuliere scholen vergeven Washington. Zij hebben daar geen tijd voor. Terwijl wij snateren over de vraag of geen kind wordt overgeslagen bij het distribueren van de Valentijnskaartjes, doorkruisen zij de stad, omdat de paar goede openbare scholen van Washington nu eenmaal ver van hun woning in ons blanke noordwesten staan. Kinderen uit onze buurt komen er probleemloos op. Kinderen uit andere stadsdelen loten om zogeheten ,,buiten-de-grens-plaatsen”.

Officieel is de segregatie op scholen hier in 1954 beëindigd. Het scheiden van kinderen op basis van huidskleur veroorzaakt ,,een gevoel van inferioriteit” dat misschien nooit meer ongedaan zou kunnen worden gemaakt, stelde het hooggerechtshof toen.

De hoogste rechters citeerden in hun uitspraak uit de beroemde poppenexperimenten van het psychologenechtpaar Kenneth en Mamie Clark. De Clarks gaven zwarte kinderen de keuze tussen een witte of een zwarte, verder identieke pop. Bijna allemaal kozen ze een witte pop. Bovendien noemden ze wit goed en mooi. En zwart was slecht en lelijk.

,,Als je niet van jezelf houdt, dan schiet je sneller iemand neer die er net zo uitziet als jij.” Dat zei Ronald Moten vorige week op mijn vraag waarom kansloze zwarten hier in de meeste gevallen elkaar doodmaken, in plaats van wraak te nemen op blanken die alles hebben wat hen ontbreekt. Ronald Moten richtte Peaceoholics op, een organisatie die probeert de zwarte jongeren van Washington enig gevoel van eigenwaarde terug te geven.

Ik vroeg me nog af of ik die uitspraak eigenlijk wel moest opschrijven. Van jezelf houden, ugh, was dat niet soft en sixties, iets met therapeuten, zweethutten en typetjes van Kees van Kooten? Toen had ik het verdrietige documentairetje ‘A Girl Like Me’ nog niet gezien.

‘A Girl Like Me’ duurt zeven minuten en is gemaakt door Kiri Davis, een meisje van zestien jaar uit New York. Het afgelopen jaar was het een succes op Amerikaanse filmfestivals.

,,Als klein meisje wist ik al wat de standaard was voor een meisje als ik”, zegt ze in het begin van de film. Je ziet een foto van een kleine zwarte Kiri met een wit popje. Dan komen andere meisjes van een jaar of zestien aan het woord. Een van hen vertelt over haar nichtjes, die huidblekende middelen van haar tante kregen toen ze zes en elf waren.

Maar zulke dingen hoor je vaker hier.

De schok komt in de tweede helft van ‘A Girl Like Me’. Dan herhaalt Kiri Davis – dat niemand daar eerder opgekomen is – het poppenexperiment van de Clarks, nu met eenentwintig zwarte kleuters uit een kinderdagverblijf in Harlem.

,,Kun je me de pop laten zien die je het leukst vindt?”, vraagt Kiri Davis lief.

Een kleuter kiest vastbesloten de witte.

,,Waarom vind je die leuk?”

,,Omdat hij wit is.”

Een volgende.

,,Kun je me de aardige pop laten zien?”

Prompt, de witte.

,,Kun je me de slechte pop laten zien?”

Ernstige kleuter grijpt zonder twijfel de zwarte pop.

,,Waarom ziet die er slecht uit?”

,,Omdat hij zwart is.”

En nog altijd dachten vijftien van de eenentwintig zwarte kleuters er precies zo over.

‘A Girl Like Me’ is te bekijken op www.youtube.com