Zelfbeheersing kost de mens flink wat energie

Pogingen jezelf onder controle te houden, zoals het onderdrukken van emoties of doorzetten bij vervelend werk, verlagen de hoeveelheid glucose in het bloed. Dat schrijven Amerikaanse psychologen onder leiding van Roy Baumeister van Florida State University in het nieuwste nummer van Journal of Personality and Social Psychology.

Als de bloedsuikerspiegel wordt verhoogd met een suikerhoudend drankje, stijgt het mentale doorzettingsvermogen weer. Wilskracht uitoefenen kost mensen dus letterlijk en aantoonbaar veel energie.

Dat het uitoefenen van zelfcontrole mentale energie kost, was al bekend. Negen jaar geleden publiceerde Baumeister een bekend onderzoek, waarbij hij proefpersonen die minimaal drie uur van tevoren niets hadden gegeten, uitnodigde in een ruimte waar net chocoladekoekjes waren gebakken – er stond een schaal vol op tafel. De helft van de proefpersonen mocht ze proeven als onderdeel van een smaaktest, maar de andere helft zat in de ‘radijsjesconditie’ en mocht alleen radijsjes eten. De laatste groep gaf daarna sneller op bij het oplossen van puzzels waarbij een figuur overgetrokken moest worden zonder de pen van het papier te halen. In later onderzoek toonden Baumeister en zijn collega’s aan dat allerlei vormen van zelfcontrole zo uitgeput kunnen raken, zoals het onderdrukken van vooroordelen, doodsangst, agressie en zin om te eten, drinken, roken of geld uit te geven. ‘Ego depletion’ noemde hij het fenomeen – ook de reden dat de meeste mensen maar één goed voornemen per januari aankunnen (en dat zelfs vaak niet volhouden).

In het nieuwe onderzoek gebruikten de psychologen uiteenlopende manieren om de zelfcontrole van de deelnemers uit te putten; computertaakjes die veel aandacht kosten, blanke en zwarte deelnemers over rassendiscriminatie laten praten, of mensen een slachthuisfilm tonen met de vraag hun emoties te onderdrukken. Het bleek dat zelfcontrole uitoefenen de bloedsuikerspiegel deed dalen, dat mensen minder wilskracht hadden als hun bloedsuikerspiegel laag was, en dat suikerhoudende frisdrank de zelfcontrole deed toenemen maar light frisdrank niet.

De onderzoekers benadrukken dat het effect van suiker tijdelijk is, en dat eiwitten, complexe koolhydraten en slaap waarschijnlijk ook werken, zij het langzamer.