Wouter Bos en het vervloekte links

Gehoord dat de christenen met een eigen canon komen?

In Den Haag zie je de bokken en de schapen (Matth.25:32-34) steeds dichter naar elkaar toe kruipen, met als gevolg dat je ze met het blote oog nauwelijks meer kunt onderscheiden.

Plasterk atheïst? Dat valt mee! Als columnist slijp je nou eenmaal scherper dan als minister, hield hij de verslaggevers voor – alsof hij het allemaal ook nooit zo had bedoeld. „CDA en ChristenUnie”, verzekerde hij bovendien, „komen vanuit hun achtergrond tot dezelfde conclusies als ik.” André Rouvoet vertoonde zich op televisie al even met een gitaar, Wouter Bos heeft links verlaten voor de politieke oecumene, en voor Balkenende is Sharon Dijksma evenveel schaap als Maxime Verhagen bok.

Buiten het Binnenhof evenwel bogen zich intussen vier christelijke historici over de openbare canon van Frits van Oostrom, en bij alle waardering die ze voor het andersdenkende ontwerp konden opbrengen, zagen ze onmiddellijk een paar bezwaren. „Wel een heel erg vrijzinnige, een heel erg liberale selectie”, mompelden ze tegen mekaar.

Dat euvel bleek gelukkig snel te kunnen worden verholpen.

Voor drie van de vijftig zogenaamde ‘vensters’ die Van Oostrom had bedacht, verzonnen ze om te beginnen een andere benaming. Dat lijkt op het eerste gezicht een niet zo erg fundamentele ingreep, maar aan één voorbeeld kun je al zien hoe een simpele naamsverandering het verleden een heel andere dimensie verschaft.

In de niet-christelijke versie van de canon was voor kerkhervorming een venster met de naam ‘De Beeldenstorm’ gekozen, met als vertakkingen o.a. geuzen, inquisitie, godsdienstoorlogen, crucifixen enzovoorts. De alternatieve christelijke naam luidt: ‘De Hagepreek’.

Ei van Columbus natuurlijk. Je moet er alleen opkomen. Bij beeldenstorm denkt iedereen met afgrijzen aan het vernielzuchtig zestiende eeuws grauw dat kerken binnendrong om daar niet alleen alle toenmalige reli-kitsch, maar ook de mooiste en kostbaarste Mariabeelden en altaarstukken kort en klein te slaan. En zo wil je als Andries Knevel uiteraard niet graag aan je voorvaderen worden herinnerd.

De hagepreek daarentegen heeft door de eeuwen heen het imago behouden van een even vrome als dappere, gereformeerde verzetsbijeenkomst rondom een huifkar vanwaar een ongediplomeerde dominee (want de universiteit van Leiden moest nog gesticht worden) gods woord verkondigt ten overstaan van Nederlanders die allemaal goed waren in de Tachtigjarige Oorlog. En wie zou van zó iemand niet een nazaat willen heten?

Op die manier zijn er in nog twee gevallen kleine, maar doelmatige correcties aangebracht op het iets te vrijzinnige werk van Van Oostrom. Op een paar andere plekken hebben de christenen forser moeten ingrijpen en hele vensters moeten vervangen door bij voorbeeld Spinoza in te ruilen voor Anthonie van Leeuwenhoek, en De Grachtengordel voor de Sint Janskathedraal.

Wat mij daarbij dus vooral treft, is het feit dat ze in Den Haag bezig zijn de scheiding der geesten zo veel mogelijk te verdoezelen, terwijl beoefenaars van althans de menswetenschappen nog scherpe grenzen durven te trekken om de levensbeschouwelijke branchevervaging een halt toe te roepen.

Hoe zei Jezus (Matth 25:32-42) ook weer dat het zou gaan wanneer de Zoon des mensen op aarde was teruggekeerd?

„Dan zullen alle volken voor hem worden samengebracht en hij zal de mensen van elkaar scheiden zoals een herder de schapen van de bokken scheidt, de schapen zal hij rechts van zich plaatsen, de bokken links. Dan zal de koning tot de groep rechts van zich zeggen: Jullie zijn door mijn Vader gezegend, kom en neem deel aan zijn koninkrijk….Daarna zal hij ook de groep aan zijn linkerzijde toespreken, en zeggen: Jullie zijn vervloekt, verdwijn naar het eeuwige vuur.”

Want Bos kan hoogspringen of laagspringen, maar alles wat links zit is gode altijd al onwelgevallig geweest.