Uitgevers uitgekeken op onderwijs

Reed Elsevier is de derde uitgever in korte tijd die zijn onderwijsdivisie in de verkoop zet. Schoolboeken zijn niet langer kernactiviteit.

De maker van de Bosatlas staat te koop. Net als de uitgever van Farm And Ranche Business Management. En de producent van Practical Mathematics. Het zijn drie schoolboeken van educatieve uitgeverijen die in de etalage staan.

De Bosatlas is een uitgave van Wolters Kluwer, dat in september bekendmaakte zich te bezinnen op de toekomst van zijn educatieve uitgeverij. Farm And Ranche Business Management is een lesboek van de Canadees-Amerikaanse uitgeverij Thomson. De educatieve afdeling past niet langer in de strategie, zo liet bestuursvoorzitter Richard Harrington in oktober weten. En Practical Mathematics is een uitgave van Harcourt Education. Moederbedrijf Reed Elsevier zette het onderdeel gisteren te koop. „Dynamiek en strategie van Harcourt verschillen steeds meer van de rest van Reed Elsevier”, zei bestuursvoorzitter Crispin Davis in een toelichting.

Lesboeken zijn geen kernactiviteit meer voor de uitgevers. Reed Elsevier, Wolters Kluwer en Thomson concentreren zich liever op onmisbare informatie voor zakelijke afnemers. Digitaal, niet alleen op papier. Favoriete klanten zijn medici, juristen, financiële dienstverleners en wetenschappers. Davis: „Andere sectoren dan het onderwijs zijn veel aantrekkelijker.”

„Het is slim dat de uitgevers zich focussen op hun beste onderdelen”, zegt analist Oskar Tijs van zakenbank Kempen. „De markt voor educatieve uitgaven is inherent anders dan andere markten waarop zij actief zijn. Voor schoolboeken is veel werkkapitaal nodig. Je moet eerst investeren, een lesmethode ontwikkelen en die vervolgens proberen te verkopen aan scholen. Uitgevers van informatie voor juristen en wetenschappers krijgen vooruitbetaald, via abonnementen. Bovendien zijn de marges hoger.”

Educatieve uitgaven zijn geen constante inkomstenbron. De omzet is hoog aan het begin van het schooljaar. Verder is een lesmethode lang niet altijd elders bruikbaar. „Er is niet veel synergie tussen regio’s”, zegt woordvoerder Caroline Wouters van Wolters Kluwer. De educatieve uitgeverijen van Wolters Kluwer werken wel samen op het gebied van ICT, zoals bij digitale proefwerken. „Voor educatieve bedrijven worden onlinediensten steeds belangrijker”, zegt Wouters. „Maar Wolters Kluwer wil daar niet heel veel in investeren.” Het concern concentreert zich op gezondheidszorg, fiscale informatie en accountancy. Binnenkort beslist het bedrijf over het lot van de educatieve uitgeverijen, waaronder Wolters-Noordhoff in Nederland.

Analist Oskar Tijs verbaast het niet dat Wolters Kluwer de educatieve tak zou willen verkopen. „Er valt daar niet veel meer te doen. Er is een hele hoge marge van 20 procent, maar nul groei.” De timing van Reed Elsevier lijkt minder vanzelfsprekend. „Had nog even een paar jaar gewacht met verkopen. Dan waren volgens mij de marges van Harcourt beter geweest. Aan de andere kant: er zit nu heel veel geld in de markt bij private-equitybedrijven. Bovendien heeft Reed Elsevier de laatste jaren te veel teleurstellingen gekend bij Harcourt.” Reed Elsevier gaf in november aan dat Harcourt de verwachte groei niet zou halen. In 2005 waren er problemen met testen voor Amerikaanse scholieren.

Reed Elsevier kocht Harcourt in 2001 voor 4,1 miljard euro, inclusief 870 miljoen aan schulden. De bedrijfsonderdelen die zich richtten op boeken voor hoger onderwijs en vaktijdschriften werden destijds doorverkocht aan Thomson, dat daar ook weer vanaf wil.

„Harcourt was geen miskoop”, zei Reed Elsevier-topman Davis gisteren. „Het bedrijf heeft meer dan gemiddeld gepresenteerd. Bovendien kregen wij met de aankoop van Harcourt ook de zeer aantrekkelijke health-divisie in handen.” Reed Elsevier waardeert de onderwijstak op circa 2 miljard euro. „Verkoop is het enige juiste om te doen op de langere termijn. Met name de overgang naar online informatie gaat veel langzamer in het onderwijs dan in de medische of juridische wereld.”

Harrington van Thomson zei iets vergelijkbaars toen hij bekendmaakte dat Thomson Learning wordt verkocht. „Na de verkoop komt het grootste gedeelte van onze omzet uit elektronische producten en diensten met terugkerende inkomsten.”

Crispin Davis denkt niet dat er nu te veel educatieve uitgeverijen te koop staan. „De uitgeverijen bedienen geheel andere markten. Harcourt lager en middelbaar onderwijs in de VS, Thomson hoger onderwijs in de VS en Wolters Kluwer Europa.” Wellicht besluit een investeerder enkele uitgeverijen samen te voegen tot een grote wereldwijde speler op de educatieve markt, aldus Davis.

Overigens verstoten niet alle uitgeverijen hun educatieve dochters. Sanoma koestert uitgeverij Malmberg. En PCM vindt Thieme Meulenhoff naast de kranten zelfs een kernactiviteit.