Turks toezicht bij Aqsamoskee

Turkije gaat experts sturen om toezicht te houden op de opgravingen bij de Al-Aqsamoskee in Jeruzalem. Dat heeft de Israëlische premier, Olmert, gisteren bekendgemaakt tijdens zijn bezoek aan Turkije. „Wij hebben niets te verbergen”, aldus Olmert. Veel (Palestijnse) moslims zijn woedend over de opgravingen. Een week geleden nog kwam het tot relletjes bij de plek waar de werkzaamheden plaatshebben. Israël laat inmiddels de werkzaamheden live op internet zien.

De besprekingen tussen Olmert en de Turkse premier, Erdogan, toonden hoe waardevol maar tegelijkertijd ambivalent de betrekkingen tussen beide landen zijn. Erdogan begon zijn loopbaan als moslimfundamentalist en zijn vrouw wordt nooit uitgenodigd door de president omdat zij een hoofddoek draagt. Instinctief kiest Erdogan in deze kwestie daarom de zijde van de boze moslims. Olmert zei dat hij Erdogan foto’s van de opgravingen had laten zien om te bewijzen dat daar niets gebeurt dat de Al-Aqsamoskee schade zou kunnen toebrengen. Maar Erdogan zei, aldus Olmert, dat hij het gebied in Jeruzalem waar de moskee staat, niet goed genoeg kende om een oordeel te kunnen vellen. Daarop ontstond het idee om een team van experts te sturen.

Israël, dat Turkije als een trouwe bondgenoot ziet, wil Ankara ook graag inschakelen als communicatiekanaal met landen als Syrië en Iran. „In zijn hoedanigheid als modern moslimland kan Turkije een rol spelen bij het bouwen van bruggen tussen Israël en moslimlanden waar Israël geen betrekkingen mee heeft”, aldus Olmert. Turkije heeft vele malen aangeboden om te bemiddelen tussen Syrië en Israël nadat de besprekingen (althans de publieke) in 2000 werden afgebroken. Tijdens het bezoek van Olmert aan Turkije kwam ook de „humanitaire kwestie” zoals Olmert het noemde van de Israëlische spion Eli Cohen aan de orde. Deze werd in 1965 opgehangen in Damascus en Israël wil al jaren dat zijn stoffelijke resten aan zijn familie worden teruggegeven. Ook in zulk soort kwesties zou Turkije kunnen bemiddelen.

Paradoxaal genoeg heeft de goede relatie met Israël Turkijes aanzien in de Arabische wereld de afgelopen jaren verhoogd. Arabische leiders kijken naar Turkije als ‘communicatiekanaal’ met de ‘vijand’. Dat de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Abdullah Gül, Arabisch spreekt is daarbij voor Turkije zeker een groot voordeel. Arabische leiders weten verder dat de Turkse regering nooit al te veel de kant van Israël kan kiezen omdat veel Turken, zo blijkt uit peiling op peiling, de kant van de Palestijnen en de Arabieren kiezen. Met deze scharnierfunctie vervult de regering-Erdogan een oude Turkse droom namelijk om, net als in de Ottomaanse tijd, een sleutelrol te vervullen in de regio.