Schiphol mag zijn eigen succes niet exporteren

Schiphol maakt winst. Maar de beursgang gaat niet door. En er komt een belasting die de luchthaven uit de markt kan prijzen. Topman Cerfontaine is boos.

Gerlach Cerfontaine staat bekend als een manager met uitstekende contacten in de politiek, een gewiekste netwerker. „Daar word ik ook voor betaald”, zei de directeur van Schiphol vorige week tijdens een bijeenkomst met regionale bestuurders.

Over het succes dat hij met netwerken behaalt, zijn de meningen verdeeld. Omwonenden van de luchthaven hebben de indruk dat Cerfontaine altijd zijn zin krijgt, vooral als het gaat om de groei van het luchtverkeer. Zelf heeft hij die indruk allerminst. „Ik voel me eerder een loser.”

Jazeker, Schiphol is een „leuk bedrijf”, aldus Cerfontaine gisteren bij de toelichting van de jaarcijfers van de onderneming. De winst is vorig jaar met 7 procent gestegen tot 198 miljoen euro. Als daar waardeveranderingen van vastgoed en een eenmalige bate door een overeenkomst met de fiscus over de waardering van bouwgrond nog bij worden opgeteld, bedraagt het resultaat zelfs 527 miljoen euro. De omzet steeg voor het eerst boven de 1 miljard euro. En het aantal passagiers blijft groeien, vorig jaar met 4,6 procent, op de luchthavens Schiphol, Rotterdam en Eindhoven.

Het gaat dus erg goed met Schiphol. „Maar het zou zo veel mooier kunnen zijn”, aldus Cerfontaine. Nog steeds stuit de luchthaven op geluidsgrenzen bij veel minder vliegbewegingen dan de luchthaven door het vorige kabinet is beloofd. Zo werden op Schiphol vorig jaar op drie plaatsen de grenswaarden voor geluid overschreden.

Bovendien heeft het nieuwe kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie 350 miljoen euro ingeboekt voor een milieuheffing op vliegen. „Een brute belastingmaatregel”, aldus Cerfontaine, die een vliegticket 24 euro per stuk duurder maakt en die door reizigers niet zal worden begrepen, omdat het milieu er volgens de Schiphol-directie pas iets mee opschiet als zo’n maatregel in Europees of mondiaal verband wordt genomen – alleen Groot-Brittannië heeft nu zo’n heffing.

De opbrengst gaat naar het zich laat aanzien niet naar de luchthaven die met dat geld allerlei milieumaatregelen zou kunnen nemen, maar verdwijnt volgens Cerfontaine „in de zakken van Wouter Bos”. De maatregel is een bedreiging voor Schiphol, aldus Cerfontaine, omdat pogingen om prijsvechters naar Schiphol te halen erdoor teniet worden gedaan. De luchthaven opende in 2005 een speciale pier voor goedkope maatschappijen, een investering van 29 miljoen euro. De prijsvechters zullen mogelijk uitwijken naar andere luchthavens, denkt Cerfontaine. De Ierse prijsvechter Ryanair, die vanaf Eindhoven vliegt, is ook een fel tegenstander van de ecotax. Ryanair wil niet reageren op Cerfontaine. „We weten niet zeker of de heffing er komt”, zegt een woordvoerder. Maar de Britse situatie leert dat de vluchten niet zijn verplaatst of aangepast, ondanks invoering van de milieuheffing.

De milieubelasting is niet de enige ‘tegenslag’ voor Schiphol, ook de beursgang gaat niet door. Cerfontaine betreurt het dat hij niet in staat wordt gesteld een succesvol product te exporteren naar veel méér luchthavens over de hele wereld. Dat product is het vermogen om van luchthavens een soort steden te maken, met veel winkels en kantoren. Cerfontaine: „Wij zien mogelijkheden om dit bedrijf verder te ontwikkelen, maar in plaats daarvan zegt men in Nederland: ‘blijf maar lekker hier’. Wij moeten op onze stoel blijven zitten. Uit een gevoel van onzekerheid over ‘onze nationale luchthaven’ waarvoor in werkelijkheid allerlei garanties te maken zijn.” De teleurstellingen weerhouden Cerfontaine er niet van weer te gaan netwerken. Eerst wil hij gaan praten met de nieuwe minister van Financiën, Wouter Bos. En daarna met de Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher. Om te zoeken naar mogelijkheden om „mee te doen in het mondiale spel”.