Lezensgevaarlijk

Adam Thorpe: Is This the Way You Said? Jonathan Cape, 279 blz. € 25,95

Waarom wordt er als er een nieuw boek van Adam Thorpe verschijnt – nu zijn achtste – vaak aan zijn eerste roman Ulverton herinnerd? Omdat hij nooit opnieuw zo’n vindingrijk spel heeft gespeeld als in dat verhaal, de geschiedenis van een Zuid-Engels dorpje door de eeuwen heen. Wel heeft hij steeds veel andere verhalen bedacht en staan zijn boekomslagen vol met loftuitingen van critici. Niemand zal in hem dus een schrijver zien die vanuit zijn routine werkt. Sterker nog, de indruk is dat hij verwikkeld zit in denk- en schrijfproblemen waar hij uit zou komen als hij zich ontspande, en dat is nu net datgene wat hij niet wil.

In Thorpe’s nieuwe boek staan vijftien verhalen waarvan de laatste twee de sterkste zijn. Het veertiende, ‘Wanderlust’, is drie pagina’s lang en gaat over een man die om de zoveel tijd zijn gezin verlaat en eenzaam door Europa gaat zwerven. Denk maar aan een pelgrimstocht zonder uitgangspunt, schrijft hij thuis in zijn torenkamertje; en de keus van wegen ziet hij als oneindig. Wanneer hij te oud wordt om te reizen verbrandt hij zijn aantekeningen in de tuin.

Al is deze zwerver niet een en dezelfde als de auteur, hij kan geen vreemde voor hem zijn, en zijn geluid blijft hoorbaar in het daaropvolgende titelverhaal. Daarin treden twee hoofdfiguren op, eerst afzonderlijk, tenslotte samen in een verscholen Japans restaurant. De een is een mime-docent die na zijn veertigste een roman is gaan schrijven die hij in tien jaar voltooid heeft. De ander is een uitgever die het manuscript meeneemt als hij met vrouw en zoontje op vakantie gaat naar een Grieks eiland. Terwijl hij daar een berg beklimt leest zijn vrouw het bij de zee, maar als ze even niet oplet verdrinkt haar zoontje.

Aan de lunch zegt de uitgever eerst alleen dat het boek zijn leven veranderd heeft, en pas later hoe. Intussen hebben beide heren veel sake gedronken en nu wordt hun een zeldzaam soort rauwe visjes geserveerd dat bij een verkeerde behandeling dodelijk kan zijn. De auteur voelt zich wonderlijk, want dronken en met die gevaarlijke visjes voor zich, en zonder een uitspraak over zijn boek.

Daar laat Thorpe het bij, zoals hij vaker doet. De afloop interesseert hem matig. Hij wil liever dat de situaties die hij heeft opgeroepen en de daarbij behorende spanningen in herinnering worden gehouden. Soms lukt het, soms niet. Het zal alleen voldoen als een verhaal feilloos is geschreven en ieder woord is afgewogen.

Zo messcherp is Thorpe niet altijd. Wél met de visjes in het geheime restaurant, en met de eenzame zwerver door Europa. Zij zullen niet vergeten worden.