Hilversum komt op adem

De publieke omroepen haalden opgelucht adem toen het nieuwe regeerakkoord bekend werd. In Hilversum liggen de verlanglijstjes klaar.

„We kunnen eindelijk van de zuurstof af.” Harm Bruins Slot, voorzitter van de raad van bestuur van de Publieke Omroep, is tevreden met de paragraaf over de publieke omroep in het conceptregeerakkoord van het aanstaande kabinet. Een periode van bezuinigen is achter de rug. In de komende jaren komt er vijftig miljoen euro extra beschikbaar voor Hilversum. „Dat is geen overbodige luxe”, benadrukt Bruins Slot. „Zonder die miljoenen was 2008 een rampjaar geworden. We hebben bijna al onze financiële reserves opgestookt.”

Bruins Slot las met instemming de passage waarin gesteld wordt dat het zogenoemde programmeermodel niet ter discussie staat. Dit model houdt in dat de centrale leiding van de Publieke Omroep bepaalt welk programma op welk tijdstip en op welk net wordt uitgezonden.

Er liepen nog elf beroeps- en bezwaarzaken en zeven rechtszaken van individuele omroepen tegen de raad van bestuur over de nieuwe zenderindeling, maar na lezing van het regeerakkoord besloten de omroepen die niet voort te zetten. „Een elegant gebaar”, noemt Bruins Slot dat.

Het nieuwe kabinet wil dat de omroepen in de toekomst nog beter samenwerken. Het regeerakkoord spreekt daarom over ‘niet vrijblijvende samenwerking’ (zie kader). Bruins Slot weet wel hoe hij die passage uitlegt. De raad van bestuur vindt het onwerkbaar om bij ieder overleg met alle 21 omroepen om de tafel te moeten zitten en is voorstander van ‘clustering’. De omroepen wijzen dan een beperkt aantal vertegenwoordigers aan dat het woord doet namens de rest. Bruins Slot: „Zoals ik het lees heeft het kabinet het hier over die clustering.”

Frans Slangen, voorzitter van de KRO, komt na zijn tekstexegese tot een andere conclusie. „Niet vrijblijvende samenwerking betekent niet dat er ook in bestuurlijke zin geclusterd moet worden. Als je inhoudelijk samenwerkt, en dat doen we al op tal van terreinen, dan is dat nooit vrijblijvend. Daar slaat mijn inziens de passage in het regeerakkoord op. Ik heb dus bezwaar tegen de interpretatie van de raad van bestuur, die vindt dat met die clustering allerlei omroepen de belangen van andere omroepen moeten gaan verdedigen. Dat werkt niet.”

Slangen vindt de VPRO hierin aan zijn zijde. Directeur Peter Schrurs is ook geen voorstander van verplichte clustering. „Dat zou ook vreemd zijn. Voordat het programmeermodel werd ingevoerd, werkten wij op Nederland 3 op organisatorisch niveau nauw samen met de NPS en de VARA. Die samenwerking is toen noodgedwongen verbroken, omdat er nu veel meer omroepen op een zender actief zijn. Ik ben helemaal voor verdere samenwerking tussen omroepen, maar dat moet dan wel gebeuren om inhoudelijke redenen, niet om bestuurlijke.”

Niet bij alle publieke omroepen wordt over de verplichte clustering hetzelfde gedacht als bij de KRO en de VPRO. De Evangelische Omroep ziet er wel iets in, zegt directeur Henk Hagoort. „Als je met zoveel partijen bent, is goede coördinatie onontbeerlijk. Wanneer we compacter optreden, kunnen de omroepen ook eerder betrokken worden bij de zenderprogrammering.”

De bestuurlijke consequenties van het regeerakkoord zijn, kortom, nog niet geheel duidelijk. Waar alle partijen het wel over eens zijn is het feit dat de regering het belang van de pluriformiteit van het Nederlandse omroepbestel onderstreept heeft. En dat daarvoor ook meer geld beschikbaar wordt gesteld. Aanvankelijk vijftig miljoen euro, maar oplopend tot honderd miljoen euro in 2010. Bruins Slot wil die extra middelen gaan inzetten op gebieden als kunst en cultuur en documentaires. „Ook programmamakers die ervoor zorgen dat er minder blanke mannen van middelbare leeftijd op tv te zien zijn, en meer jongeren en allochtonen, kunnen rekenen op meer geld.”

Slangen van de KRO is blij dat ook het verlies van reclame-inkomsten gecompenseerd gaat worden. „We hebben de afgelopen jaren miljoenen uit onze reserves moeten gebruiken om dat gat te vullen.” De omroepen zijn het erover eens dat deze buffer met overheidsgeld bekostigd moet worden.

Bij de VPRO zien ze vol vertrouwen uit naar de investering van de extra middelen, zegt Schrurs. „Wij zijn altijd al sterk geweest op de punten die Bruins Slot noemt. Ik zou ook een lans willen breken voor de jeugdtelevisie. Daar besteedden we vroeger vijf miljoen euro per jaar aan. Nu is dat nog maar de helft.”

Directeur Hagoort van de EO heeft ook een dringende wens. „Laten we de zomerstop korter maken. Die duurt nu 17 weken. Zo lang gaat Den Haag niet eens met reces.”