Het bordje met mijn naam erop is al verdwenen

Vrouwkje Tuinman: Receptie. Nijgh & Van Ditmar, 48 blz. €14,90

Vrouwkje Tuinman: Receptie. Nijgh & Van Ditmar, 48 blz. €14,90

**---

Vrouwkje Tuinman debuteerde in 2004 met de dichtbundel Vitrine. Ik was er nogal van onder de indruk. De bundel bevatte kleine, bescheiden fluisterende gedichtjes die op het eerste gezicht tamelijk eenvoudig waren, maar die bij nadere beschouwing erg slim in elkaar staken. Wat mij vooral beviel, was de combinatie van helderheid en suggestie. De gedichten ‘Jij ziet goed uit vandaag’ en ‘Grosso modo’ uit die debuutbundel zijn inmiddels klassiekertjes geworden, althans voor mij.

Onlangs verscheen haar tweede bundel, Receptie, waarin ze opnieuw haar minimalisme nadrukkelijk presenteert. Maar datzelfde minimalisme maakt haar poëzie kwetsbaar. Als ze te veel vertrouwt op haar gewone zinnetjes, dan wordt het allemaal te gewoontjes. Als ze te veel vertrouwt op de herkenbaarheid van de verstilde ellende die deze gewone zinnetjes suggereren, dan wordt het zielige-kleine-meisjes-poëzie. Het risico te vervallen in zieligheid is nog extra groot door de thematiek van deze bundel. Het debuut Vitrine was veelvormiger en meer centrifugaal. Receptie is een hechtere eenheid, wat op zichzelf natuurlijk alleen maar goed is. De bundel als geheel schetst een coherent portret van een enigszins eenzelvig meisje dat bang is voor de wereld. ‘Mijn leven is drie kamers groot. Ik beweeg me / langs de randen, patrouilleer door de gangen, / controleer de trap, bewaak het raam.’ Eigenlijk zou ze soms het liefste niet bestaan: ‘Het bordje met mijn naam erop is al verdwenen.’

Als ik moet formuleren waarom Receptie mij, zeker na het sterke debuut, tegenvalt, dan zou ik zeggen dat grotere coherentie kennelijk ook een nadeel kan zijn. Het wankele evenwicht tussen onderkoelde effectiviteit en al te herkenbare sentimentaliteit raakt in de loop van de bundel steeds meer verstoord. En op een gegeven moment wordt het gewoon te veel. De kracht van de suggestie gaat verloren zodra je denkt: nou weet ik het wel. Wat dan overblijft, is een heel klein soort helderheid.

Ilja Leonard Pfeijffer

    • Ilja Leonard Pfeijffer