Enkele tonen schieten voorbij

‘Klokkenlint’ foto Stanislaw Lewkowicz Lewkowicz, Stanislaw

Het regent in Berkel en Rodenrijs, en het is markt op het plein voor de kerk. Geen ideale omstandigheden voor een bezoek aan het onlangs opgeleverde Klokkenlint van kunstenaar Stanislaw Lewkowicz. Het geluidswerk zou het beste te horen zijn op een zonnige dag in het open veld, zo had ik me laten vertellen. Maar tijd om te verplaatsen is er niet meer. De klokken luiden maar één keer per dag, om twaalf uur ’s middags, en dat moment is zojuist aangebroken.

In opdracht van de gemeente maakte Lewkowicz een kunstwerk dat de oude dorpskern verbindt met de nieuwe wijk Meerpolder. Over een lengte van anderhalve kilometer hangen 53 klokken van verschillende formaten hoog aan de lantarenpalen. Dagelijks komt op dit luchtcarillon een speciaal voor de gelegenheid gecomponeerde melodie voorbij. In precies 1 minuut en 53 seconden verplaatst het geluid zich naar het eindpunt in de Vinex-wijk, om vervolgens terug te keren naar de kerk.

Om twaalf uur begint, als een voorbode, het carillon voor het gemeentehuis te spelen. Heel even is het stil en dan schieten er, hoog boven de marktkramen, een paar tonen voorbij. Een enkeling kijkt op, maar het grootste deel van het winkelend publiek heeft niets gemerkt. Je wilt meerennen, achter de melodie aan, maar het geluid verplaatst zich te snel en verdwijnt in de verte. En dan, net als je het niet meer verwacht, komt de muziek je opnieuw tegemoet, nu vanaf de andere kant. Een paar tellen later begint de kerkklok te galmen, alsof ook die door het spektakel geïnspireerd is geraakt.

„Je had beter in de polder kunnen gaan staan”, vertelt Lewkowicz me later. „Dan hoor je het geluid heel mooi aankomen over het water.” Daar hangt op een brug ook een kopie van de zestiende-eeuwse kerkklok, die hier nog iedere dag op het middaguur vijf minuten lang beiert, om de arbeiders op het land te waarschuwen dat het etenstijd is. Een deel van de klokkenroute langs het water is een exacte kopie van het carillon bij het gemeentehuis. Bij bijzondere gelegenheden, zoals bruiloften, kunnen hier op verzoek ook andere deuntjes gespeeld worden. Lewkowicz: „Zo weten de bewoners van de Meerpolder wanneer er iets gaande is in het centrum.”

Het is de bedoeling dat het Klokkenlint in de toekomst ieder uur gaat klinken. „Dit is een try-out”, zegt de kunstenaar. „We wilden afwachten of er klachten over geluidsoverlast zouden komen. In het begin was er veel weerstand tegen mijn project. Bewoners waren bang dat ze een grote klok aan hun gevel zouden krijgen. Maar nu wil iedereen het kunstwerk vaker horen.”

Ruim drie ton kostte het Klokkenlint , een uitzonderlijk bedrag voor zo’n kleine gemeente. Onderdeel van het kunstwerk zijn 10 kilometer kabel en een computer die de klokken vanuit het gemeentehuis aanstuurt. Ook de kerkklok moest voor dit project worden omgebouwd en aangesloten op de centrale tijdswaarneming. Bijkomend voordeel is dat de dorpelingen voortaan in ieder geval stipt op tijd eten.