Clips als lokroep tegen ontlezing

Met mini-verfilmingen van scènes uit Nederlandse romans probeert de Stichting Lezen via internet een jong publiek enthousiast maken voor Nederlandse literatuur.

Een jongen geeft een draai aan zijn rolstoel. Piepend komt die in beweging. „De éénarmige bandiet met zijn bionische ogen. Niets ontgaat hem”, galmt een voice-over. De jongen grijpt de hand aan de andere kant van de tafel. Het armworstelen begint. Krachtig drukt hij de hand van zijn tegenstander naar beneden, gooit zijn hoofd in zijn nek en barst uit in een bulderende overwinningslach. Het beeld wordt zwart. „Lees mij”, klinkt het lispelend. „Lees mij.”

Deze clip van een scène uit Tommy Wieringa’s succesvolle roman Joe Speedboot is te zien op de website leesmij.nu, die door de Stichting Lezen is ingesteld als de eerste ‘literaire hangplek’ van Nederland. Die is bedoeld om jongeren tussen de 14 en 17 jaar aan het lezen te krijgen. Dat moet gebeuren met twaalf korte films, over bijvoorbeeld De donkere kamer van Damokles (W.F. Hermans), Gemis (Manon Uphoff) en De uitvreter (Nescio). Wekelijks komen er films bij. Ook zijn er recensiefragmenten te vinden, het handschrift van Nescio en bijvoorbeeld de muziek van schrijver Raoul de Jong.

De site is bedoeld als ‘een lokroep’, zegt Martijn Nicolaas van de Stichting Lezen. Die moet ‘aansluiten bij de dagelijkse werkelijkheid van jongeren’. Er zijn chatsessies met bekende schrijvers en er kunnen berichten worden achterlaten. Erg veel levert dat laatste overigens niet op: „Ik vind het boek De Aanslag niets”, schrijft iemand.

Voor het project werden verschillende filmregisseurs aangetrokken. Die waren vrij in hun bewerking. Zo geeft leraar De Bree, hoofdpersonage in Bordewijks Bint (1934), in de verfilming les aan allochtonen. En de verbeelding van Kees de Jongen is een wedstrijd ‘zwembadpas’ (de speciale manier van lopen die Theo Thijssen in het boek beschrijft), met Matthijs van Nieuwkerk, Frits Barend en een bejaarde in bikini.

Initiatiefnemer van de site is documentairemaker Suzanne Raes. Het concept van de literaire hangplek werd uitgedacht met behulp van filmproducent Viewpoint Productions, het Letterkundig Museum en tien jongeren die zich na een oproep aanmeldden om mee te denken. Tamara Vuurmans van Viewpoint Productions herinnert zich hun ideeën. „De site moest gaan over de boeken zelf. Geen uittreksels en auteurspraatjes. Daar stikt het al van op internet.”

Waarom dan toch nóg een website over literatuur? Omdat het boekenaanbod enorm verbreed is, meent Jessica Swinkels van het Letterkundig Museum. Docenten zouden bovendien minder tijd hebben om leerlingen te helpen bij hun boekenkeuze. Maar ook, zegt documentairemaakster Suzanne Raes, omdat het een nieuwe manier is om te zeggen, „Dit boek, dat moet je lezen.”

Raes, die lezen „helend voor de ziel” vindt, denkt met beeld een brug naar de literatuur te kunnen slaan. „Ontlezing gaat niet ten koste van verbeeldingskracht”, merkte de documentairemaakster, die regelmatig met jongeren samenwerkt. „Ze zijn ongelooflijk snel met beeld. Binnen een dag zetten jongeren een visuele boodschap in elkaar.”

www leesmij.nu