Zelfbeheersing uitoefenen kost veel energie

Pogingen om jezelf onder controle te houden, zoals het onderdrukken van emoties of doorzetten bij vervelend werk, verlagen de hoeveelheid glucose in het bloed. Dat schrijven Amerikaanse psychologen onder leiding van Roy Baumeister van Florida State University in het nieuwste nummer van Journal of Personality and Social Psychology. Als de bloedsuikerspiegel wordt verhoogd met een suikerhoudend drankje, gaat het mentale doorzettingsvermogen weer omhoog. Wilskracht uitoefenen kost mensen dus letterlijk en aantoonbaar veel energie.

Dat het uitoefenen van zelfcontrole mentale energie kost, was al bekend. Negen jaar geleden publiceerde Baumeister een bekend geworden onderzoek, waarbij hij proefpersonen die minimaal drie uur van tevoren niets hadden gegeten, uitnodigde in een ruimte waar net chocoladekoekjes waren gebakken; er stond een schaal vol op tafel. De helft van de proefpersonen mocht ze proeven als onderdeel van een smaaktest, maar de andere helft zat in de ‘radijsjesconditie’ en mocht alleen radijsjes eten. Die laatste groep gaf daarna sneller op bij het oplossen van puzzels waarbij een figuur overgetrokken moest worden zonder de pen van het papier te halen. In later onderzoek toonden Baumeister en zijn collega’s aan dat allerlei vormen van zelfcontrole op die manier uitgeput kunnen raken, zoals het onderdrukken van vooroordelen, doodsangst, agressie en zin om te eten, drinken, roken of geld uit te geven. ‘Ego depletion’ noemde hij het fenomeen, en het is ook de reden dat de meeste mensen maar één goed voornemen per januari aankunnen, en dat het dan zelfs vaak nog niet lukt om het vol te houden.

In het nieuwe onderzoek gebruikten de psychologen uiteenlopende manieren om de zelfcontrole van de deelnemers uit te putten, zoals computertaakjes die veel aandacht kosten, blanke en zwarte deelnemers over rassendiscriminatie laten praten, of mensen naar een film over een slachthuis laten kijken en hun vragen hun emoties te onderdrukken. Het bleek dat zelfcontrole uitoefenen de bloedsuikerspiegel deed dalen, dat mensen minder wilskracht hadden als hun bloedsuikerspiegel laag was, en dat suikerhoudende frisdrank de zelfcontrole wel deed toenemen maar light frisdrank niet.

De onderzoekers benadrukken dat het effect van suiker tijdelijk is, en dat eiwitten, complexe koolhydraten en slaap waarschijnlijk ook werken, zij het langzamer.